11 Üç Esas (İman Nedir?)
İKİNCİ MERTEBE: İMAN
İman, yetmiş ila seksen (veya yetmiş küsur) şubedir. En üstünü 'La ilahe illallah' sözüdür, en aşağısı yoldan eziyet verici şeyleri gidermektir. Hayâ da imandan bir şubedir.
İmanın rükünleri altıdır:
Allah'a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe ve kadere; hayrına ve şerrine inanmandır.
Bu altı rükenin delili, Yüce Allah'ın şu kavlidir:
'Yüzlerinizi doğu veya batı tarafına çevirmeniz inanç ve iyilik (birr) değildir. Lakin iyilik; Allah'a, ahiret gününe, meleklere, kitaba ve peygamberlere inanan kimsenin yaptığıdır...' (Bakara, 177).
Kaderin delili ise Yüce Allah'ın şu kavlidir:
'Şüphesiz biz her şeyi bir kaderle (ölçüyle) yarattık.' (Kamer, 49).
İkinci Mertebe: İman
Lügatte (sözlükte): Tasdik etmek (onaylamak) demektir.
Şer'î olarak: Dil ile ikrar, kalp ile itikat (inanç) ve azalarla ameldir; imanın artacağını ve günahla azalacağını savunur.
Buna göre şer'î imanda beş unsurun bulunması şarttır. Bunlardan biri eksilirse, Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat'in iman tanımının dışına çıkılmış olur.
Bu beş hususun delili nedir?
Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:
- 'En üstünü: La ilahe illallah sözüdür' (Bu, sözün/dilin delilidir).
- 'En aşağısı: Yoldan eziyet verici şeyleri gidermektir' (Bu, azaların amelinin delilidir).
- 'Hayâ da...' (Bu, kalbin amelidir).
Yüce Allah'ın şu kavli: 'Hanginizin imanını artırdı?' (Tevbe, 124) - Bu da imanın arttığına delildir; madem ki artmaktadır, o halde mutlaka azalması da gerekir. Nitekim dinin eksileceği, Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in şu sözünde açıkça ifade edilmiştir: 'Aklı ve dini eksik olanlardan başka...' Demek ki din eksilir.
İmanın rükünleri altıdır:
1. Allah'a iman
2. Meleklere iman
3. Kitaplara iman
4. Peygamberlere iman
5. Ahiret gününe iman
6. Kaderin hayrına ve şerrine iman