03 अल-उसूल अस-सलासा (चार मसाइलहरू: इल्म, त्यसमाथि अमल, त्यसतर्फ दाअवत, त्यसमा तकलिफमाथि सब्र)

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम पहिलो: चार मसाइलहरू

इल्म र अमलको बीचको सम्बन्ध बताउँदै भनिएको छ: इल्मले अमललाई पुकार्छ, पस यदि उसले जवाफ दियो त भयो, नत्र इल्म चलजान्छ, त्यसैले अमलसँग नजोडिएको इल्मको कुनै फाइदा छैन। त्यसैले जसले सिक्यो उसमाथि वाजिब हुन्छ कि उसले त्यसमाथि अमल गरोस्, नत्र उसमा यहूदीहरूसँग समानता हुन्छ; किनभने यहूदीहरूसँग इल्म छ तर अमल छैन ﴿ ‏ يَعۡرِفُونَهُۥ كَمَا يَعۡرِفُونَ أَبۡنَآءَهُمۡۖ وَإِنَّ فَرِيقٗا مِّنۡهُمۡ لَيَكۡتُمُونَ ٱلۡحَقَّ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ١٤٦‏ ﴾ (उनीहरूले उसलाई त्यसरी चिन्छन् जसरी आफ्ना छोराछोरीलाई चिन्छन्, र बेशक उनीहरूमध्ये एउटा समूहले जान्दाजान्दै हक्कलाई लुकाउँछन्)। र आगोमा सबैभन्दा पहिले भस्म हुनेहरू तीनजना छन्; तिनीहरूमध्ये: त्यो आलिम जसले इल्म सिक्यो तर त्यसमाथि अमल गरेन।

र त्यो आलिम जसले आफ्नो इल्मअनुसार अमल गरेन ऊ मूर्तिपूजकहरूभन्दा पहिले सजाय पाउनेछ

तेस्रो: त्यसतर्फ दाअवत दिनु।

दाअवतका केही सर्त र नियमहरू छन् जसमाथि यो आधारित हुनुपर्छ, र तीमध्ये सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण:

1. दाअवत अल्लाह तआलाकै लागि खालिस होस्
2. दाअवत शरई इल्ममाथि आधारित होस्
3. दाअवत हिकमत र सब्रसाथ होस्
4. दाअवत दिइनेहरूका अवस्थाहरूको ख्याल राखियोस्

यी सर्तहरूको दलील:
अल्लाह तआलाको वचन: ﴿: 'قُلْ هَٰذِهِۦ سَبِيلِىٓ أَدْعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِى ۖ وَسُبْحَٰنَ ٱللَّهِ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴾ (भन: यही मेरो बाटो हो, म अल्लाहतर्फ बोलाउँछु, पूर्ण बोध सहित, म र मेरो अनुसरण गर्नेहरू पनि, र अल्लाह पवित्र हुनुहुन्छ, र म मुश्रिकहरूमध्ये होइनँ)

मानौं लेखक भन्दैछन्: यदि तिमीले सिक्यौ त्यसपछि अमल गर्‍यौ भने तिमीमाथि वाजिब छ कि तिमीले नबी ﷺ, सहाबीहरू र सलफे सालेहले हिँडेको बाटोमा हिँड; किनभने अल्लाहले भन्नुभयो: ﴿ قُلْ هَٰذِهِۦ سَبِيلِىٓ أَدْعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا۠ وَمَنِ ٱتَّبَعَنِى ۖ وَسُبْحَٰنَ ٱللَّهِ وَمَآ أَنَا۠ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ ﴾, त्यसैले दाअवत अनिवार्य छ।

चौथो: त्यसमा तकलिफमाथि सब्र गर्नु।

र दलील अल्लाह तआलाको यो वचन हो (वल अस्र। इन्नल इन्सान लफी खुस्र। इल्लल्लजीना आमनू व अमिलुस्सालिहाति व तवासौ बिल हक़्क़ि व तवासौ बिस्सब्र)

इमाम इब्नुल क़य्यिम रहिमहुल्लाहले सब्रलाई तीन भागमा विभाजन गर्नुभयो:

1. अल्लाहको आज्ञापालनमाथि सब्र, जबसम्म त्यो पूरा नहोस्
2. अल्लाहको गुनाहबाट सब्र, जबसम्म त्यसबाट बचिन्छ
3. अल्लाहका तकलिफदायी तक़दीरहरूमाथि सब्र

चार मसाइलहरू उल्लेख गरेपछि लेखकले किताबबाट यसको दलील ल्याए; र त्यो सूरह अल-अस्र हो।

र लेखकले सधैं मसलालाई दलीलसाथ उल्लेख गर्छन्, किन?

• ताकि विद्यार्थीसँग विरोधीलाई खण्डन गर्ने हुज्जत होस्
• ताकि विद्यार्थीलाई अन्धानुकरणमा होइन अनुसरणमा तालीम दिइयोस्
• ताकि विद्यार्थीसँग सही आधारमा प्रमाणहरूबाट हुक्महरू निकाल्ने क्षमता होस्

इमाम शाफेईले भने: यदि अल्लाहले आफ्ना सृष्टिमाथि यस सूरहबाहेक अरू कुनै हुज्जत नउतार्नुभएको भए पनि यो नै उनीहरूका लागि पर्याप्त हुनेथियो (1)।

र इमाम बुखारीले भने: अध्याय: इल्म वचन र कर्मभन्दा पहिले हुन्छ।