17-19درس های مهم برای عموم امت(سورة الإخلاص و الفلق و الناس)

متن درس:

{ تفسیر سوره­ ی اخلاص، و این سوره، مکّی است }

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

قُلْ هُوَ اللَّـهُ أَحَدٌ ﴿١﴾ اللَّـهُ الصَّمَدُ ﴿٢﴾ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ ﴿٣﴾ وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ ﴿٤﴾

بسم الله الرحمن الرحيم

بگو: خدا، یگانه ی یکتا است. (۱) خدا، سَرورِ والای برآورنده ی امیدها و برطرف کننده ی نیازمندیها است. (۲) نزاده است و زاده نشده است. (۳) و کسی همتای او نمی باشد. (۴)

( 1 ) یعنی: ( قل : بگو ) در حالیه که یقین داری و به آن معتقد بوده و به معنای آن نیز عارف هستی ( هو الله أحد )، یعنی: وحدانیت فقط منحصر به اوست. او احدی است که دارای کمال مطلق است. او کسی است که اسم­های نیکو و صفات کامل و والا و افعال مقدس دارد. کسی است که نظیر و مانندی ندارد.

( 2 ) ( الله الصمد )، یعنی: در همه­ی حوایج، مقصود، اوست. عالمیان همه بی نهایت به او محتاجند. حوایج خود را از او می­طلبند و در امور مهمشان به سوی او میل می­کنند؛ زیرا او کسی است که در اوصافش کامل است: دانایی است که در دانایی­اش کامل است، و بردباری است که در بردباری­اش کامل است، رحیمی است که در رحمتش کامل است، کسی است که رحمتش، همه چیز را در بر گرفته است... و دیگر اوصافش نیز همین گونه است.

( 3 ) اینکه ( لم یلد و لم یولد : نه زاده شده و نه می­زاید ) جزئی از کمالِ بی نیازی اوست.

( 4 ) ( ولم یکن له کفوا أحد : و هیچ کس همتای او نیست )، نه در اسم­هایش و نه در صفاتش و نه در افعالش.

این سوره مشتمل بر توحید اسماء و صفات است.

۞۞۞

{ تفسیر سوره­ ی فلق، و این سوره، مکّی است }

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـنِ الرَّحِيمِ

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ﴿١﴾ مِن شَرِّ مَا خَلَقَ ﴿٢﴾ وَمِن شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ ﴿٣﴾ وَمِن شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ ﴿٤﴾ وَمِن شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ ﴿٥﴾

بسم الله الرحمن الرحيم

بگو: پناه می برم به خداوندگار سپیده دم. (۱) از شر هر آنچه خداوند آفریده است. (۲) و از شرّ شب بدان گاه که کاملاً فرا می رسد (و جهان را به زیر تاریکی خود می گیرد). (۳) و از شرّ کسانی که در گره ها می دمند (و با نیرنگ سازی و حقّه بازیِ خود، اراده ها، ایمانها، عقیده ها، محبّتها، و پیوندها را سست می نمایند و فساد و تباهی می کنند). (۴) و از شرّ حسود بدان گاه که حسد می ورزد. (۵)

( 1 ) یعنی: ( قل أعوذ ) یعنی: بگو پناه می­برم ( بربّ الفلق ): یعنی: شکافنده­ی دانه و هسته، و شکافنده­ی صبح از شب تاریک.

( 2 ) ( من شرّ ما خلق : از شر آنچه خلق کرده است )، و این شامل هر چیزی از انسان و جن و حیوانات است؛ از شرّی که در آنها وجود دارد، به خالقشان پناه برده می­شود.

( 3 ) سپس لفظ عام در پناه بردن را خاص کرده، می­فرماید: ( و من شرّ غاسق إذا وقب )، یعنی: از شر هر آنچه در شب است، هنگامی که مردم را در بر می­گیرد، و بسیاری از ارواح خبیثه و حیوانات موذی، در آن منتشر می­شوند.

( 4 ) ( و من شرّ النّفّاثات فی العقد )، یعنی: از شر ساحرانی که در سحرشان، از دمیدن در گره­هایی که بر سحر می­زنند، کمک می­گیرند.

( 5 ) ( و من شرّ حاسد إذا حسد )، و حاسد کسی است که دوست دارد نعمت از شخص مورد نظرش گرفته شود.

کسی که چشم زخم می­زند نیز در زمره­ی حسودان قرار می­گیرد؛ زیرا چشم زخم از کسی جز حاسدی که دارای طبع شرور و نفس خبیث است، صادر نمی­شود.

این سوره متضمن پناه بردن از همه­ی انواع شر است، و دالّ بر این است که سحر، دارای حقیقت است که از ضرر آن ترسیده و از آن و اهل آن، به الله پناه برده می­شود.

۞۞۞

{ تفسیر سوره­ ی ناس، و این سوره، مدنی است }

بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ﴿١﴾ مَلِكِ النَّاسِ ﴿٢﴾ إِلَـٰهِ النَّاسِ ﴿٣﴾ مِن شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ ﴿٤﴾ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ ﴿٥﴾ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ ﴿٦﴾

بسم الله الرحمن الرحيم

بگو: پناه می برم به پروردگار مردمان  (۱) به مالک و حاکم مردمان. (۲) به معبود مردمان. (۳) از شرّ وسوسه گری که واپس می رود. (۴) وسوسه گری است که در سینه های مردمان به وسوسه می پردازد. (۵) از جنّیها و انسانها. (۶)

( 1 ــ 6 ) و این سوره مشتمل بر پناه بردن به پروردگار مردمان و مالک آنها و معبود آنها از شر شیطان که اصل و ریشه­ی همه­ی بدی­ها است، می­باشد. یکی از فتنه­ها و شرهای او، این است که ( یوسوس فی صدور الناس : در سینه­های مردمان، وسوسه ایجاد می­کند )؛ بنا بر این، شرّ را برای آنها نیک جلوه داده و آن را در نظرشان زیبا می­نمایاند، و آنها را برای انجام آن به نشاط وا می­دارد، و آنها را نسبت به انجام خیر، کسل می­گرداند و آن را در نظرشان دگرگون جلوه می­دهد. او دائما در این حال است: وسوسه می­کند و سپس ساکت می­شود: یعنی زمانی که بنده، پروردگارش را یاد کرده و از او کمک گرفت، وسوسه­ی بعدی را به تاخیر می­اندازد. پس برای بنده شایسته است که به ربوبیّت الله نسبت ­به همه­ی بندگانش استعانت جسته و به آن پناه جوید و چنگ زند و بداند که همه­ی مخلوقات تحت ربوبیّت و ملک او هستند. اختیار هر جنبنده­ای به دست اوست، و نیز باید به الوهیّت الله که همه به خاطر آن خلق شده­اند، استعانت جسته و چنگ زنند. بنا بر این، عبودیت بندگان کامل نمی­شود مگر با دفع شر دشمنشان که می­خواهد آنها را از این بندگی دور سازد و بین آنها و پروردگارشان حجاب قرار دهد، و می­خواهد که همه از حزب خودش باشند؛ تا اینکه از اهل جهنم قرار گیرند. وسوسه همان طور که از جن، صادر می­شود، از جانب انسان­ها نیز صورت می­گیرد. به همین خاطر فرمود: ( من الجنة والناس : از شر وسوسه­ی جنیان و انسان­ها ).

حمد، اول و آخر و ظاهر و باطن، از آن الله است. از او می­خواهیم که نعمت­هایش را بر ما کامل کند، و گناهان ما را که بین ما و بین بسیاری از برکت­های او حایل شده است، ببخشد و خطاها و شهوت­هایی را که باعث شده است قلب­هایمان از تدبر در آیات او غافل باشند، را نیز ببخشاید، و از او امید داریم که به خاطر شری که داریم، ما را از خیری که نزدش موجود است، محروم نسازد؛ زیرا هیچ کس جز کافران و گمراهان از رحمت الله نا امید نمی­شوند. و صلیّ الله و سلم علی رسول محمد و علی آله و صحبه أجمعین، صلاةً و سلاماً دائمین متواصلین أبد الأوقات، و الحمدلله الذّی بنعمته تتمّ الصالحات.

۞۞۞