03درس های مهم برای عموم امت(آیة الكرسي)

متن درس:

{ تفسیر آیت الکرسی }

اللَّـهُ لَا إِلَـهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ﴿٢٥٥﴾

خدائی بجز الله وجود ندارد و او زنده ی پایدار (و جهان هستی را) نگهدار است. او را نه چرتی و نه خوابی فرا نمی گیرد (و همواره بیدار است و سستی و رخوت بدو راه ندارد). از آنِ او است آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است (و در ملک کائنات، او را انبازی نیست). کیست آن که در پیشگاه او میانجیگری کند مگر با اجازه ی او؟ می داند آنچه را که در پیش روی مردمان است و آنچه را که در پشت سر آنان است (و مطّلع بر گذشته و حال و آینده، و آگاه بر بود و نبود جهان است و اصلاً همه ی زمانها و مکانها در پیشگاه علم او یکسان است. مردمان) چیزی از علم او را فراچنگ نمی آورند جز آن مقداری را که وی بخواهد. (علم و دانش محدود دیگران، پرتوی از علم بی پایان و بی کران او است). فرماندهی و فرمانروائی او آسمانها و زمین را دربر گرفته است، و نگاهداری آن دو (برای او گران نیست و) وی را درمانده نمی سازد و او بلندمرتبه و سترگ است.

( 255 ) رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر داده است که این آیه، بزرگ­ترین آیه­ی قرآن است؛ زیرا در بر گیرنده­ی معانی توحید و عظمت و گستردگی صفات باری تعالی است. خبر داده که او ( الله ) است که همه­ی معانی الوهیّت برای اوست، و کسی جز او استحقاق الوهیّت و عبودیت را ندارد. بنا بر این، الوهیّت و عبودیت هر معبودی غیر از او، باطل است. خبر داده که او ( حیّ ) است که همه­ی معانی حیات کامل مانند سمع و بصر و قدرت و اراده و دیگر صفات ذاتی، مختص اوست. هم چنین او ( قیّوم ) است که همه­ی صفات افعال در آن وارد می­شود. زیرا او قیّومی است که خودش به پا خاسته و از همه­ی مخلوقاتش بی­نیاز است. همه­ی موجودات را خلق کرده و به آنها بقا داده و به وسیله­ی هر آنچه که برای وجود و بقایشان به آنها نیازمند هستند، به آنها کمک کرده است.

از کمال حیات و قیّومیّت او این است که ( لا تأخذه سنة )، یعنی:  چرت او را فرا نمی­گیرد، ( و لا نوم ): زیرا چرت و خواب فقط بر مخلوقی که دارای ضعف و عجز و انحلال است عارض می­شود، و بر کسی که دارای عظمت و کبریاء و جلال است، عارض نمی­شود. خبر داده که مالک همه­ی آن چیزهایی است که در آسمان­ها و زمین وجود دارند. همه­ی موجودات، بندگان الله و مملوک او هستند، و هیچ کدام از آنها از این زنجیره خارج نمی­شود.

( إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَـٰنِ عَبْدًا ﴿٩٣﴾ : تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند، بنده ی خداوند مهربان (و فرمانبردار یزدان) می باشند )؛ او مالک همه­ی مخلوقاتاست و او کسی است که صفات ملک و تصرّف و سلطان و کبریاء مختص اوست، و از کمال ملک بودن او این است که هیچ کس ( لا یشفع عنده إلا بإذنه : نزد او شفاعت نمی­کند مگر به اذن او ). همه­ی آبرومندان و شفیعان، بندگان و مملوکان اویند که نمی­توانند کسی را شفاعت کنند، مگر اینکه او به آنها اجازه دهد؛ ( قُل لِّلَّـهِ الشَّفَاعَةُ جَمِيعًا لَّهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ : بگو شفاعت همه­اش برای الله است، ملک آسمان­ها و زمین مال اوست )؛ و الله به کسی اجازه­ی نمی­دهد شفاعت کند، مگر در آنچه که از آن رضایت دارد، و از چیزی جز توحید و پیروی از پیامبرانش رضایت ندارد. پس هر کس که متصف به این صفت نباشد، نصیبی از شفاعت ندارد. سپس از علم گسترده­اش که همه چیز را احاطه کرده است، خبر داده و فرموده که آینده­ی همه­ی مخلوقات را می­داند، ( و ما خلفهم : و آنچه که گذشته است )؛ از امور گذشته که حدی برای آن قابل تصور نیست، و هیچ چیز بر او مخفی نمی­ماند: ( يَعْلَمُ خَائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ : الله از دزدانه نگاه کردن چشم­ها و آنچه که در دل­ها مخفی است، با خبر است )؛ و هیچ کس از مخلوقات، به هیچ چیزی از علم و معلومات الله، احاطه ندارد ( إلا بما شاء : مگر به آنچه که بخواهد )، آنچه از امور شرعی و قَدَری که خودش بخواهد مخلوقاتش بر آن اطلاع یابند که آن نیز جزئی بسیار کوچک و ناچیز از علوم باری تعالی و معلومات اوست، چنان که آگاه­ترین مخلوقات به الله، که پیامبران و ملائکه هستند، گفتند: ( سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا : منزهی تو، ما چیزی جز آنچه تو به ما آموخته­ای نمی­دانیم ).

سپس از عظمت و جلالش خبر داده و بیان می­دارد که کرسی­اش به وسعت آسمان­ها و زمین است، و او است که آسمان­ها و زمین را و هر آنچه در آنهاست را به وسیله­ی اسباب و نظام­هایی که در میان مخلوقات قرار داده است، نگه داشته است. با این حال به خاطر کمال عظمت و اقتدارش و گستردگی حکمتش در احکامش، حفظ و نگهداری آنها، بر او سنگین نیست، ( و هو العلیّ العظیم : و او بالا و بزرگ است ): با ذاتش، فوق همه­ی مخلوقات است، و با عظمت صفاتش، بالا مرتبه است، و او بالا مرتبه­ای است که مخلوقات در سلطه­ی او هستند و موجودات همه سر به اطاعت او گذاشته و سختی­ها تابع او شده و گردن­ها در مقابلش فرو افتاده است، ( العظیم : بزرگ )؛ جامع همه­ی صفات عظمت و کبریاء و مجد و بهاء است، که قلب­ها او را دوست می­دارند، و روح­ها او را تعظیم می­کنند، و آگاهان می­دانند که عظمت هر چیزی هر چقدر هم عظیم باشد، اما در مقابل عظمت بالامرتبه­ی عظیم، هیچ است.

بنا بر این، آیه­ای که محتوی چنین معانی­ای است بزرگ­ترین معانی هستند، شایسته است که بزرگ­ترین آیه­ی قرآن باشد، و برای کسی که آن را با تدبر و فهم می­خواند، این حق وجود دارد که قلبش پر از یقین و عرفان و ایمان شود و با این آیه، از شرور، حفظ شود.

۞۞۞