ارکان ایمان

متن درس:

درس سوم: ارکان ایمان

ارکان ایمان شش چیز است: ایمان به الله، ایمان به ملائکه­ی الله، ایمان به کتاب­های آسمانی، ایمان به پیامبران، ایمان به روز قیامت، و ایمان به قضا و قدر که چه خیر باشد و چه شر، از جانب الله است.

تعریف ایمان:

در لغت: به معنی اقرار و تصدیق است.

در شرع: گفتن با زبان، و اعتقاد داشتن با قلب، و عمل با جوارح و ارکان (یعنی با اعضا و قلب)، که با طاعت، افزایش یافته و با معصیت، کم می­شود.

دلیلِ گفتار: فرموده­ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است که: « برترین آن، گفتن لا إله إلا الله است».

دلیلِ عمل جوارح، فرموده­ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است که « و کم­ترینِ آن، زدودن و برداشتن آزار و اذیت از راه مردم است ».

دلیلِ عمل قلب، فرموده­ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است که: « و حیاء، شاخه­ای از ایمان است ».

دلیلِ زیاد شدن ایمان، فرموده­­ی الله تعالی است که: « أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هَـٰذِهِ إِيمَانًا : این سوره، بر ایمان کدام یک از شما افزود؟ ».

دلیلِ کم شدن ایمان، فرموده­ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است که: « از بین کسانی که عقل و دینشان دچار نقصان می­شود، ندیدم که ... ».

ارکان ایمان، شش تاست:

ایمان به الله.

ایمان به ملائکه.

ایمان به کتاب­های آسمانی.

ایمان به پیامبران الهی.

ایمان به روز قیامت.

ایمان به قضا و قدر؛ چه خیر باشد و چه شرّ.

رکن اول: ایمان به الله است. این رکن، مستلزم:

ایمان به وجود الله سبحانه و تعالی است که به چهار صورت می­باشد:

به وسیله­­ی عقل: عقلا محال است که بتوان تصور کرد مخلوقی وجود داشته باشد، اما خالقی نداشته باشد: ( أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَيْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ : آیا آنها بدون وجود هیچ خالقی آفریده شده­اند، یا اینکه خودشان خالق هستند؟).

به وسیله­ی حسّ: وقتی که در سختی و شدّت هستی، دستت را به سوی آسمان بلند می­کنی و می­گویی: یا ربّ، و می­بینی که این سختی، به اذن الله رفع می­شود.

به وسیله­­ی فطرت: رسول الله صلی الله علیه وسلم می­فرماید: « هر نوزادی بر فطرت متولد می­شود. والدینش او را یهودی یا نصرانی یا مجوسی می­کنند ».

به وسیله­ی شرع: ابن قیم رحمه الله ذکر کرده است که هیچ آیه­ای در قرآن نیست مگر اینکه در آن دلیلی برای توحید وجود دارد.

رکن دوم: ایمان به ملائکه

ملائکه: عالَمی از غیب هستند که الله آنها را از نور خلق کرده است. الله را اطاعت می­کنند و به هیچ عنوان او را نافرمانی نمی­کنند. دارای روح هستند: ( روح القدس )، و جسم دارند: ( الْحَمْدُ لِلَّـهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَّثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۚ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ : ستایش خداوندی را سزا است که آفریننده‌ی آسمان­ها و زمین است، و فرشتگان را با بال­های دوتا دوتا، و سه‌تا سه‌تا، و چهارتا چهارتائی که دارند، مأمور کرده است. او هر چه بخواهد بر آفرینش می‌افزاید )، و عقل و قلب دارند: ( حَتَّىٰ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ : تا زمانی که فزع و اضطراب از دلهای آنان زایل می‌گردد. گفتند: آیا پروردگارتان چه فرمود؟ ).

به آنها و به اسم­های آنهایی که الله به ما خبر داده است، ( مانند جبریل و میکائیل و اسرافیل ) و صفاتشان ( لَّا يَعْصُونَ اللَّـهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ : الله را نافرمانی نمی­کنند و هر آنچه دستور داده شوند، انجام می­دهند )، و اعمالشان مانند حاملان هشت­گانه­ی عرش و جبریل که موکّل وحی است و میکائیل که فرشته­ی مسئول باران است....، و نیز به اخباری که در مورد آنها به اجمال یا به تفصیل آمده­اند، ایمان می­آوریم.

رکن سوم: ایمان به کتاب­های آسمانی

واجب است ایمان داشته باشیم که این کتاب­ها، کلام حقیقی الله هستند و مَجاز نیستند. نازل شده­اند و مخلوق نیستند. ایمان بیاوریم که الله با هر پیامبری، کتابی نازل کرده است، و به آن ایمان آورده و به هر آنچه از اسم­ها و اخبار و احکام مجمل و مفصلی که در آنها آمده است، تا زمانی که منسوخ نشده باشند، ایمان می­آوریم.

ایمان داریم که قرآن ناسخ همه­ی کتاب­های قبل از خود است که شامل: تورات، انجیل، زبور، صحف ابراهیم و موسی علیهم السلام هستند.

رکن چهارم: ایمان به پیامبران

واجب ایمان داشته باشیم که آنها بشر بوده و هیچ یک از خصایص ربوبیّت را ندارند. ایمان داشته باشیم که آنها بندگانی هستند که پرستش نمی­شوند، و الله آنها را فرستاده و به آنها وحی نموده است، و آنها را با نشانه­هایی، تایید نموده است، و آنها نیز امانت را ادا کرده و امت را نصیحت کرده و دعوت الله را رساندند و در راه الله، آنگونه که باید، جهاد کردند.

به آنها و به هر آنچه از اسم­های آنها و صفاتشان و اخبارشان که الله به صورت مجمل و مفصل به ما یاد داده است، ایمان می­آوریم. ایمان می­آوریم که اولین انبیاء آدم علیه السلام و اولین رسول، نوح علیه السلام است، و خاتم انبیاء و رسولان، محمد صلی الله علیه وسلم است. ایمان می­آوریم که ادیان گذشته به وسیله­ی شریعت محمد صلی الله علیه وسلم منسوخ شده­اند. ایمان می­آوریم که پیامبران اولو العزم پنج نفر هستند که در سوره­ی شوری و احزاب ذکر شده اند: ( محمد صلی الله علیه وسلم و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی علیهم السلام ).

رکن پنجم: ایمان به روز قیامت

ایمان به روز قیامت متضمن ایمان به هر آن چیزی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در مورد بعد از مرگ خبر داده است. مثل: فتنه­ی قبر، دمیده شدن در صور، بلند شدن مردم از قبرهایشان، برپایی میزان، کارنامه­های اعمال، پل صراط، حوض، شفاعت، بهشت، جهنم، دیدن مومنان پروردگارشان را در قیامت و در بهشت، و دیگر امور غیبی که از آن خبر داده شده است.

رکن ششم: ایمان به قضا و قدر، چه خیر باشد و چه شرّ

این رکن دارای چهار مرتبه است:

علم: ایمان به اینکه الله سبحانه و تعالی همه چیز را اجمالا و به تفصیل، می­داند.

کتابت: ایمان به اینکه الله مقدار هر چیزی را تا روز قیامت نوشته است.

اراده: ایمان به اینکه هر چه الله بخواهد، می­شود، و هر چه نخواهد، نمی­شود، و بنده نیز اراده دارد؛ اما اراده­اش تحت اراده­ی الله سبحانه و تعالی است.

خلق: ایمان به اینکه بنده و اعمالی که انجام می­دهد، مخلوق هستند، و همچنین سایر موجودات نیز همچنین هستند. دلیل: ( اللَّـهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ : الله خالق همه چیز است )، و ( وَاللَّـهُ خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ : الله شما را و آنچه را که انجام می‌دهید، خلق کرده است ).