20 اقسام توحید و اقسام شرک

متن درس:

بیان انواع توحید: توحید سه قسم است:

توحید ربوبیّت، و توحید الوهیّت، و توحید اسماء و صفات

توحید ربوبیّت: ایمان به این است که الله سبحانه و تعالی خالق همه چیز است، و در همه چیز تصرّف دارد و هیچ شریکی در ربوبیّتش ندارد.

توحید الوهیّت: ایمان به این است که الله سبحانه و تعالی معبود بر حق است و هیچ شریکی در الوهیّت خود ندارد، و این معنای لا إله إلا الله است. زیرا معنای لا إله إلا الله این است: هیچ معبود بر حقی جز الله وجود ندارد؛ بنا بر این واجب است همه­ی عبادت­ها مثل نماز و روزه و غیره، خالصانه برای الله باشد، و جایز نیست هیچ چیزی از این عبادت­ها را برای غیر الله انجام داد.

اما توحید اسماء و صفات: ایمان به همه­ی اسماء و صفات الله که در قرآن کریم یا در احادیث صحیح آمده است، و اثبات آنها برای الله سبحانه و تعالی بر وجهی که لایق او سبحانه و تعالی است، بدون اینکه آن را تحریف یا تعطیل یا تکییف و یا تمثیل کنیم. این را در عمل به این فرموده­ی الله تعالی انجام می­دهیم: ( قُلْ هُوَ اللَّـهُ أَحَدٌ . اللَّـهُ الصَّمَدُ . لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ . وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ )، و این فرموده­ی الله: ( لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ ۖ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ : هیچ چیز مانند او نیست، و او شنوا و بیناست).

برخی از اهل علم، توحید رو دو نوع دانسته و توحید اسماء و صفات را زیر مجموعه­ی توحید ربوبیت دانسته­اند، و هیچ بحثی در این نیست؛ زیرا در هر دو تقسیم، منظور واضح است.

شرک سه نوع است: شرک اکبر، و شرک اصغر، و شرک خفی.

شرک اکبر: موجب از بین رفتن عمل و جاوید ماندن در آتش برای کسی می­شود که بر آن حال از دنیا رفته است، چنان که الله تعالی می­فرماید: ( وَلَوْ أَشْرَكُوا لَحَبِطَ عَنْهُم مَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ : و اگر شرک می­ورزیدند، هر آنچه انجام داده­اند از بین می­رفت )، و می­فرماید: ( مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُوا مَسَاجِدَ اللَّـهِ شَاهِدِينَ عَلَىٰ أَنفُسِهِم بِالْكُفْرِ ۚ أُولَـٰئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ : مشرکانی که به کفر خویش گواهی می‌دهند حق ندارند مساجد الله را آباد کنند. آنان اعمالشان هدر و تباه است و جاودانه در آتش دوزخ ماندگار می‌مانند )، و کسی که بر شرک اکبر از دنیا برود، مورد آمرزش قرار نمی­گیرد و بهشت بر او حرام می­شود، چنان که الله تعالی می­فرماید: ( إِنَّ اللَّـهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ : الله شرک را نمی­بخشد و غیر از آن، برای هر کس که بخواهد می­بخشد )، و می­فرماید: ( إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللَّـهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّـهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ : همانا هر کس به الله شرک ورزد، الله بهشت را بر او حرام کرده، و جایگاهش آتش است، و ظالمان را هیچ یاوری نیست ).

از انواع شرک اکبر: به یاری خواندن مردگان و بت­ها و استغاثه به آنان، و نذر و ذبح برای آنان و غیره است.

اما شرک اصغر: هر چیزی که نام گذاری آن به شرک، با نصوص قرآن یا سنت ثابت شده است. اما از جنس شرک اکبر نیست. مانند: ریا در برخی از اعمال، و قسم خوردن به غیر الله، و گفتن: ماشاءالله و شاء فلان، و غیره.

زیرا رسول الله صلی الله علیه وسلم فرموده است: ( بیشترین چیزی که از آن بر شما می­ترسم، شرک اصغر است. از او در مورد آن پرسیده شد که چه چیزی است. جواب دادند: ریا ).

اما نوع سوم: شرک خفی است. دلیل آن فرموده­­ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است: ( آیا به شما خبر دهم که از چه چیز بر شما بیشتر از دجال می­ترسم؟ گفتند: بله یا رسول الله، فرمود: شرک خفی؛ شخصی از شما نماز می­خواهد و چون می­بیند کسی به او نگاه می­کند، نمازش را زیبا می­خواند ).

جایز سات که شرک فقط به دو نوع تقسیم شود: اکبر و اصغر. اما شرک خفی، شامل هر دو می­شود.

در شرک اکبر قرار می­گیرد: مثل شرک منافقین؛ زیرا آنها عقاید باطل خود را مخفی نموده و از روی ریا و ترس بر جانشان، تظاهر به اسلام می­کنند.

و در شرک اصغر قرار می­گیرد، مانند ریا، چنان که در حدیث محمود بن لبید انصاری که قبلا ذکر شد و حدیث ابوسعید آمد. والله ولیّ التوفیق.

فرق بین شرک اصغر و اکبر:

شرک اکبر:

1 – شخص را از اسلام خارج می­کند.

2 – همه­ی اعمال را نابود می­کند.

3 – موجب جاودانگی در جهنم می­شود.

4 – خون و مال شخص را از جانب سلطان، مباح می­گرداند.

5 – زمانی که دلیلی بر اکبر بودن آن وجود داشته باشد.

6 – معتقد باشد که سبب، تصرف کمی در کائنات داشته باشد.

7 – اگر بر آن حال بمیرد، آمرزیده نمی­شود.

شرک اصغر:

1 – شخص را از اسلام خارج نمی­کند.

2 – همه­ی اعمال را نابود نمی­کند، ولی عمل خاصی را نابود می­کند.

3 – باعث جاودان ماندن در جهنم نمی­شود.

4 – خون و مال را مباح نمی­گرداند.

5 – دلیلی بیاید که دال بر اسغر بودن آن باشد.

6 – چیزی که الله آن را سبب قرار نداده است، سبب بداند.

7 – طبق یک قول، اگر شخص بر آن بمیرد، مورد آمرزش قرار می­گیرد.

8 – هر چیزی که وسیله­ای برای شرک اکبر باشد، شرک اصغر است.

9 – هر چیزی که شرع به آن شرک یا کفر اطلاق کرده باشد، اما آن را با ( الف و لام )، معرفه نکرده باشد، شرک اصغر است.