11-درجه سوم: احسان
ویدیو مربوط به این درس: احسان
متن درس:
احسان است كه فقط يك ركن است، و آن اينكه خدا را طورى بپرستى كه گويا او را مىبينى، چون اگر تو او را نمىبينى يقيناً او ترا مىبيند، بدليل اين فرموده خداوند كه:
﴿إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْ وَّٱلَّذِينَ هُم مُّحۡسِنُونَ ١٢٨﴾ [النحل: 128]
«به درستيكه خداوند با پرهيزگاران ونيكو كاران است».
و اين ارشاد الهى:
﴿وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱلۡعَزِيزِ ٱلرَّحِيمِ ٢١٧ ٱلَّذِي يَرَىٰكَ حِينَ تَقُومُ ٢١٨ وَتَقَلُّبَكَ فِي ٱلسَّٰجِدِينَ ٢١٩ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ٢٢٠﴾ [الشعراء: 217-220].
«و بر (خداوند) پيروزمند مهربان توكل كن همان كه تورا به هنگامىكه (براى عبادت) برمىخيزى مىبيند و نيز تحولت را در (نماز از حالتى به حالت ديگر) ميان نمازگذاران، چرا كه او شنواى دانا است».
و همچنين اين فرموده خداوند بزرگ:
﴿وَمَا تَكُونُ فِي شَأۡنٖ وَمَا تَتۡلُواْ مِنۡهُ مِن قُرۡءَانٖ وَلَا تَعۡمَلُونَ مِنۡ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيۡكُمۡ شُهُودًا إِذۡ تُفِيضُونَ فِيهِ﴾ [یونس: 61]. «اي رسول ما (بدان كه تو) در هيچ حالي نباشى و هيچ آيهای از قرآن تلاوت نكنى و به هيچ عملى تو و امتت وارد نشويد مگر آنكه ما همان لحظه شمارا مشاهده مىكنيم».
شرح متن:
مرتبه سوم: احسان
احسان بالاترین مرتبه از مراتب دین است، و یک رکن بیشتر ندارد، و خود دارای دو مرتبه است:
اول: عبادت مشاهده: عبادت از روی محبت و رغبت شوق برای آنچه نزد الله است، می باشد. مثال آن عبادت انبیاء و رسولان علیهم السلام است، و دیگران نیز می توانند به این مرتبه دست پیدا کنند.
دوم: عبادت مراقبت: عبادت خوف و فرار است، و عبادت هیچ مسلمانی از این مرتبه خارج نیست.
توضیح: معنای احسان این نیست که کسی که صاحب این مرتبه است، فقط حب الله را داشته و از او سبحانه و تعالی خوف ندارد؛ اما در این مرتبه، قویترین انگیزه ای که بنده را به سوی عبادت سوق می دهد یعنی محبت الله سبحانه و تعالی وجود دارد که فرموده رسول الله صلی الله علیه وسلم: ( أفلا أکون عبدا شکورا : آیا بنده شکر گزاری نباشم ؟ ) از این دست است.