2-شرح مسائل سه گانه

ویدیو مربوط به درس:

متن درس:

پس خدايت رحمت كناد، بدان كه آموختن مسائل سه‌گانه ذيل بر هر زن و مرد مسلمان واجب است:

مسأله اول: اينكه خداوند ما را آفريده و پرورش داده و روزى داده اما بيهوده نگذاشته است بلكه براى هدايت ما پيامبرى فرستاده است كه هركس از او پيروى كند داخل بهشت، و هركس نافرمانى‌اش را كند وارد دوزخ خواهد شد. لذا خداوند متعال مى‌فرمايد:

﴿إِنَّآ أَرۡسَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ رَسُولٗا شَٰهِدًا عَلَيۡكُمۡ كَمَآ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ رَسُولٗا ١٥ فَعَصَىٰ فِرۡعَوۡنُ ٱلرَّسُولَ فَأَخَذۡنَٰهُ أَخۡذٗا وَبِيلٗا ١٦﴾ [المزمل: 15-16].

«ما به سوى شما پيامبرى فرستاده‌ايم كه بر شما گواه است همچنانكه به سوى فرعون هم پيامبرى فرستاديم، اما فرعون از آن پيامبر نافرمانى كرد، لذا او را به گير و دارى سخت فرو گرفتيم».

مسأله دوم: اينكه خداوند هرگز راضى نخواهد بود كه بنده‌اى، هيچ احدى را با او در عبادتش شريك گرداند، نه فرشته مقرب و نه پيامبر مرسلى را، لذا مى‌فرمايد: ﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا١٨﴾ [الجن: 18].

«و اينكه همه مسجدها خاص خداوند است، پس با خداوند هيچ احدى را (به عنوان پرستش) مخوان».

مسأله سوم: اينكه كسى كه خدا را به يگانگى بشناسد و از پيامبرش اطاعت كند هرگز براى او جائز نيست كه با كسانى كه با خدا و رسولش دشمن هستند دوستي بر قرار كند حتي اگر نزديكترين خويشاوندانش باشند.

لذا خداوند متعال مى‌فرمايد:

﴿لَّا تَجِدُ قَوۡمٗا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ يُوَآدُّونَ مَنۡ حَآدَّ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَوۡ كَانُوٓاْ ءَابَآءَهُمۡ أَوۡ أَبۡنَآءَهُمۡ أَوۡ إِخۡوَٰنَهُمۡ أَوۡ عَشِيرَتَهُمۡۚ أُوْلَٰٓئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٖ مِّنۡهُۖ وَيُدۡخِلُهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ رَضِيَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُواْ عَنۡهُۚ أُوْلَٰٓئِكَ حِزۡبُ ٱللَّهِۚ أَلَآ إِنَّ حِزۡبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ٢٢﴾ [الـمجادلة: 22].

«قومى را كه به خداوند و روز بازپسين ايمان داشته باشند نيابى‌كه با كسانى كه با خداوند و پيامبر او مخالفت مى‌ورزند دوستى كنند و لو آنكه پدرانشان يا فرزندانشان، يا برادرانشان يا خاندانشان باشند، اينانند كه - خداوند - در دلهايشان - نقش - ايمان نگاشته است، و به فيضى از جانب خويش استوارشان داشته است، و - ايشانرا - به بوستانهايى در آورد كه جويباران از فرودست آنها جارى است، جاودانه درآنند، هم خداوند از آنان خشنود، وهم آنان از او خشنودند، اينان لشكر خدايند، بدانيد كه لشكر خدا همانانند رستگاران».

شرح متن:

(1) مساله اول: مولف در این مورد توحید ربوبیت و توحید اسماء و صفات را ثابت نموده است؛ (أن الله خلقنا: الله ما را خلق نموده است) پس او خالق است (ورزقنا: ما را روزی داده است) پس او رزاق و روزی دهنده است، (ویترکنا هملا: و ما را بیهوده رها ننموده است) پس ما عبث و بیهوده نیستیم که مامور به انجام اوامر و ترک نواهی و اموری که می بایست از آن دوری کنیم نباشیم. (بل أرسل إلينا رسولا: بلکه به سوی ما پیامبر فرستاده است.

هدف از اینکه الله تعالی برای ما پیامبران علیهم السلام را فرو فرستاده است:

1- اقامت حجت و برپا داشتن دلیل برای خلق

2- رحمت داشتن بر خلق

مسائل سه گانه در آن اثبات الوهیت برای الله تعالی است:

مؤلف رحمه الله گفته است: (الله تعالی راضی نیست که کسی همراه او شریک و همتا گرفته شود) (احدا: کسی) در اینجا نکره بوده بدین صورت که شناخته شده نیست و این دلیل بر عمومیت هر شخصی است؛ بنابراین راضی نیست که رسول، ولی، یا جنی، فرشته یا شخص نیکوکار و یا هر کس دیگر شریک و همتا گرفته شود.

و دلیل این سخن کلام الله متعال است که می فرماید: (وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّـهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّـهِ أَحَدًا) (مسجدها مختصّ پرستش الله است، و (در آنها) کسی را با الله پرستش نکنید.)

در معنای مسجد سه قول گفته شده است و همه آنها صحیح است:

1- مساجد ساخته شده ای که برای عبادت بنا شده است

2- اعضای سجده

3- زمین

 (احدا: کسی) نکره و ناشناخته است و دلالت بر عمومیت دارد و به همین دلیل مؤلف رحمه الله در ابتدای مساله دوم فرموده است: الله تعالی راضی نیست که کسی همراه او شریک و همتا گرفته شود.

یعنی هر کس باشد؛ چه آن شخص پیامبر و یا ولی یا جن و یا شخص نیکوکاری باشد.

در مساله سوم مؤلف رحمه الله واجب بودن برائت از شرک و مشرکین را بیان نموده است

برائت از شرک و اهل شرک به سه صورت است:

1. قلب
2. زبان
3. جوارح و بدن

1- با قلب: بدین صورت که نسبت به کفار و اعیاد و مجالسشان؛ خصوصا شرکها و بدعتهایی که نزدشان است بغض و کراهت داشته باشی.

2- با زبان، الله تعالی می فرماید: (ای پیغمبر!) برای تکذیب‌کنندگان معاصر بیان کن گوشه‌ای از داستان ابراهیم را. وقتی ابراهیم به پدر و قوم خود گفت: من از معبودهائی که می‌پرستید بیزارم.

3- با جوارح و بدن: با عدم مشارکت در احتفالات و عدم شباهت در شکل و لباسشان و یا دیگر مواردی که ایشان بدان اعتقاد دارند.