8-رکن اول اسلام:شهادتین

ویدیو(2) مربوط به اصل دوم: شناخت اسلام با دلیل

متن درس:

دليل ركن اول: اين فرموده خدوند متعال است:

﴿شَهِدَ ٱللَّهُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ وَأُوْلُواْ ٱلۡعِلۡمِ قَآئِمَۢا بِٱلۡقِسۡطِۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ١٨﴾ [آل‌عمران: 18].

«خداوند كه در دادگرى استوار است و فرشتگان و عالمان - راستين - گواهى مى‌دهند كه معبود بر حقى جز او نيست. آرى، جز او كه پيروزمند فرزانه است معبود بر حقى نيست».

 كلمه ﴿لَآ إِلَٰهَ﴾ همه آنچه را كه جز خدا پرستيده مى‌شود نفى مى‌كند و (إِلاَّ اللهُ) هرگونه عبادتى را صرفا براى خداى يكتا و لاشريك ثابت مى‌كند. خدايى كه در پرستش او هيچ شريكى نيست، كما اينكه در ملك او هيچ شريك و همتايى نيست. آنچه اين مطلب را واضح و آشكار بيان مى‌كند اين فرموده خداوند متعال است:

﴿وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوۡمِهِۦٓ إِنَّنِي بَرَآءٞ مِّمَّا تَعۡبُدُونَ ٢٦ إِلَّا ٱلَّذِي فَطَرَنِي فَإِنَّهُۥ سَيَهۡدِينِ ٢٧﴾ [الزخرف: 26-27].

«اى رسول ما، به ياد آور وقتى را كه ابراهيم به پدر خود و قومش گفت: اى بت‌پرستان، من از معبودان شما سخت بيزارم جز آن خدايى را كه مرا آفريده و البته مرا هدايت خواهد كرد نمى‌پرستم و اين خداپرستى (و توحيد) را در همه ذريت او تا قيامت كلمه باقى گردانيد تا همه فرزندانش (به خداى يكتا) رجوع كنند».

و همچنين اين ارشاد خداوند بزرگ:

﴿يَٰٓأَهۡلَ ٱلۡكِتَٰبِ تَعَالَوۡاْ إِلَىٰ كَلِمَةٖ سَوَآءِۢ بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ أَلَّا نَعۡبُدَ إِلَّا ٱللَّهَ وَلَا نُشۡرِكَ بِهِۦ شَيۡ‍ٔٗا وَلَا يَتَّخِذَ بَعۡضُنَا بَعۡضًا أَرۡبَابٗا مِّن دُونِ ٱللَّهِۚ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُولُواْ ٱشۡهَدُواْ بِأَنَّا مُسۡلِمُونَ ٦٤﴾ [آل‌عمران: 64].

«بگو: اى اهل كتاب، بياييد تا بر سر سخنى كه بين ما و شما يكسان است بايستيم كه جز خداوند را نپرستيم و براى او هيچگونه شريكى نياوريم و هيچ كسى از ما ديگرى را بجاى خداوند به خدايى برنگيرد، و اگر رويگردان شدند بگوييد: شاهد باشيد كه ما فرمانبرداريم».

و دليل گواهى دادن اينكه محمد ص رسول خدا است اين ارشاد خداوندى است:

﴿لَقَدۡ جَآءَكُمۡ رَسُولٞ مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ عَزِيزٌ عَلَيۡهِ مَا عَنِتُّمۡ حَرِيصٌ عَلَيۡكُم بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ ١٢٨﴾ [التوبة: 128].

 «به‌راستى كه پيامبرى از ميان خودتان به‌سوى شما آمده است كه هر رنجى كه شما مى‌بريد براى او گران مى‌آيد، سخت هواخواه شماست و به مؤمنان رؤوف و مهربان است».

معناى گواهى دادن به اينكه محمد ص رسول خداست اين است كه در هر آنچه ما را امر فرموده از ايشان اطاعت كنيم، و به هر آنچه خبر داده يقين و باور داشته باشيم، و از هر آنچه ما را بازداشته باز ايستيم، و اينكه پرستش خدا جز به روشى كه ايشان بيان فرموده‌اند انجام نگيرد.

شرح متن:

 ارکان اسلام پنج تا است، که اولین آن:

شهادتین است:

مولف رحمه الله دلیل شهادت ( لا إله إلا الله ) را ذکر کرده، و معنای آن را واضح بیان کرده است: یعنی هیچ معبود برحقی جز الله وجود ندارد.

بنابراین باید شهادتین شامل: نفی و اثبات باشد.

نفی در قسمت ( لا إله ) است. یعنی هیچ معبود «برحقی» وجود ندارد.

و اثبات در قسمت ( إلا الله ) است، یعنی به جز الله.

این صیغه ی شهادت، حصر و اثبات را می رساند؛ به طوری که عبادت را منحصر و ثابت برای الله یکتا می کند، و این عبادت را از غیر او نفی می کند.

به همین خاطر مصنف رحمه الله گفته است: و تفسیر شهادت ( لا إله إلا الله) که آن را توضیح می دهد این است: ( و إذ قال إبراهیم لأبیه و قومه إننی براء مما تعبدون، إلا الذی فطرنی )، یعنی: ( و آنگاه که ابراهیم به پدرش و قومش گفت: من بیزار هستم از آنچه که شما می پرستید، به جز آنکس که مرا خلق کرده است ).

« براء مما تعبدون »: این معنی ( لا إله ) است.

« إلا الذی فطرنی »: یعنی ( الا الله ) است.

اگر کسی بگوید: معنی شهادت ( لا إله إلا الله ): یعنی هیچ معبودی جز الله نیست، چه می شود؟

در جواب می گوییم: این سخن باطل است؛ زیرا با این سخن، هر معبودی را که به غیر از الله پرستش می شود، صحیح می داند. اما زمانی که می گوییم: ( معبود برحق )، این دلیل بر این است که به هر معبودی جز الله که پرستش می شود، کفر می ورزد، و اینکه هیچ معبود برحقی جز الله نیست.

اگر کسی بگوید: معنی شهادت ( لا إله إلا الله ): یعنی: هیچ پروردگار برحقی جز الله نیست، چه؟

می گوییم: این کلام درست است، اما تفسیر لا إله إلا الله نیست. این توحید ربوبیت است که کفاری که رسول الله صلی الله علیه وسلم در میان آنها مبعوث شد نیز به آن اقرار داشتند و با این حال، این اقرارشان موجب وارد شدنشان به اسلام نشد.

 ( قل یا أهل الکتاب تعالوا إلی کلمة سواء بیننا و بینکم ) (بگو: ای اهل کتاب! بیائید به سوی سخن دادگرانه‌ای که میان ما و شما مشترک است (و همه آن را بر زبان می‌رانیم، بیائید بدان عمل کنیم، و آن این) که جز خداوند یگانه را نپرستیم) این آیه دلیل بر باطل بودن تقریب بین ادیان است.

 مولف این آیه را دلیل برای شهادت ( أن محمدا رسول الله ) ذکر کرده است. در این آیه، شهادت به وسیله سه ادات از ادوات تاکید، مورد تاکید قرار گرفته است: قسم مقدّر، لام، قد

 مصنف رحمه الله معنی شهادت به رسالت محمد صلی الله علیه وسلم را بیان کرده است و اینکه برای تحقق این شهادت، بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است: از رسول الله صلی الله علیه وسلم در هر چیزی که به آن امر کرده است، اطاعت کند و هر چیزی را که از آن خبر داده است، تصدیق کند، و از انجام هر چیزی که از آن نهی کرده و هشدار داده، خودداری کند، و الله را آنگونه عبادت کند که او صلی الله علیه وسلم آورده و تشریع فرموده است.

مقتضای شهادت به رسالت محمد صلی الله علیه وسلم این است که او بنده ای است که مورد پرستش قرار نمی گیرد، و پیامبری است که تکذیب نمی شود، و این یعنی:

در هر چیزی که ما را به آن امر کرده است، از او اطاعت کنیم: زیرا او از جانب الله ابلاغ می کند.

هر چیزی را که از آن خبر می دهد، تصدیق کنی؛ زیرا او راستگو است و الله نیز بر راستگویی اش صحه گذاشته است.

از هر چیزی که از آن نهی کرده و نسبت به آن هشدار داده است، اجتناب کنی؛ یعنی هر چیزی را که رسول الله صلی الله علیه وسلم از آن نهی کرده است، به کناری گذاشته و خود در جانب دیگر باشی.

الله سبحانه و تعالی را فقط با آنچه که پیامبر صلی الله علیه وسلم آورده است، عبادت کنی؛ که این، رد بر اهل بدعت است.