3-انواع دعا و اقسام مردم در گرفتن اسباب

ویدیو (2)مربوط به اصل اول: شناخت پروردگار

ویدیو (3)مربوط به اصل اول: شناخت پروردگار

متن درس:

انواع عبادت‌هايى كه خداوند دستور انجام آنرا صادر فرموده از قبيل (اسلام و) ايمان و احسان، خوف و رجاء، دعاء و توكل، شوق و حذر، خشوع و خشيت، انابت و استعانت، استعاذت و استغاثت ذبح و نذر و ديگر عبادت‌هايى كه خداوند به آن امر فرموده همه ويژۀ پروردگار يكتا است. لذا خداوند متعال مى‌فرمايد:

﴿وَأَنَّ ٱلۡمَسَٰجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدۡعُواْ مَعَ ٱللَّهِ أَحَدٗا ١٨﴾ [الجن: 18].

 «و اينكه همه مسجدها خاص خداوند است پس با خداوند هيچ‌كس را به عنوانپرستش مخوان».

پس كسى كه اين عبادت‌ها يا جزئى از آنرا براى غير خدا انجام دهد مشرك و كافر است، لذا خداوند متعال مى‌فرمايد:

﴿وَمَن يَدۡعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ لَا بُرۡهَٰنَ لَهُۥ بِهِۦ فَإِنَّمَا حِسَابُهُۥ عِندَ رَبِّهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ١١٧﴾ [المؤمنون: 117].

«و هركس با خداوند خدايى ديگر بپرستد كه در اين كار حجتى ندارد، جز اين نيست كه حسابش با پروردگارش است، آرى كافران رستگار نمى شوند».

و در حديث آمده است: «الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ» «دعاء مغز عبادت است».

لذا خداوند متعال مى‌فرمايد:

﴿وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِيٓ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِي سَيَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ٦٠﴾ [غافر: 60].

«و پروردگارتان گويد: مرا به دعا خوانيد تا برايتان اجابت كنم، بيگمان كسانى كه از عبادت من استكبار مى‌ورزند به زودى با خوارى وارد دوزخ خواهند شد».

شرح درس:

مولف رحمه الله پس از نقل کلام ابن کثیر رحمه الله با ذکر برخی از عبادت های قلبی و بدنی، همراه با دلیل از قرآن و سنت، آن را به نحو زیر توضیح داده است:

دعا: به دو نوع تقسیم می شود:

دعای عبادت: دعا به زبان حال است؛ مانند نماز و روزه و حج: انجام دادن این اعمال برای غیر الله، شرک اکبر است.

دعای مسأله: دعا با زبانی است که سخن می گوید: مانند گفتن: مرا بیامرز، بر من رحم فرما: این دعا دارای تفصیل در حکم است، و چنان که ذکر خواهد شد، به دو قسمت تقسیم می شود:

اول: دعایی که کسی جز الله قادر به برآوردن آن نیست: این نوع از دعا را اگر متوجه غیر الله کند، شرک اکبر است.

دوم: دعایی است که بنده نیز قادر به بر آوردن آن است. این دعا به چند شرط، صحیح است:

اول اینکه کسی را که از او درخواست می شود، زنده باشد، که با ذکر این قید، شخص مرده را از مورد خطاب واقع شدن خارج کرده است.

دوم اینکه کسی که از او درخواست می شود، حاضر باشد، که با این قید، غایب از آن خارج می شود.

سوم اینکه کسی که از او درخواست می شود، قادر باشد، که با این قید، شخص عاجز از آن خارج می شود.

چهارم اینکه معتقد باشد کسی که از او می خواهد، فقط سبب است و به ذات خود، موثر نیست.

اما اگر معتقد باشد که این مدعوّ، تصرّف اندکی در کائنات دارد و جلب منفعت و دفع ضرر به دست اوست؛ این شرک است.

ملاحظه: چیزی که ما الان می خوانیم، حکم بر فعل است، اما حکم بر فاعل نیازمند اقامه ی حجت و منتفی شدن شبهه است. در واقع، علما کسانی هستند که بر فاعل حکم می دهند که آیا مومن است یا کافر.

در اعتقاد به اسباب، مردم به سه گروه تقسیم می شوند:

اول: گروهی که هر آنچه الله آن را سبب قرار داده است، سبب دانسته و به آن اعتقاد دارند، که این اعتقاد، صحیح است.

این اسباب، به اسباب شرعی و اسباب حسی تقسیم می شود.

اسباب شرعی مانند رقیه شرعی است. الله سبحانه و تعالی، رقیه را سببی شرعی برای رفع مرض قرار داده است.

اسباب حسی مانند دوا، که الله سبحانه و تعالی آن را سببی برای شفا یافتن قرار داده است.

دوم: گروهی که هر آنچه را که الله سبب قرار نداده است، سبب دانسته و به آن اعتقاد دارند؛ این شرک اصغر است.

سوم: گروهی که معتقدند سبب، در ذات خود موثر بوده و جلب منفعت و دفع ضرر بدست اوست؛ این شرک اکبر است.

حدیث « الدعاء مخ العبادة » حدیثی ضعیف است، و صحیح، این فرموده ی رسول الله صلی الله علیه وسلم است: « الدعاء هو العبادء ».

چگونه دعا، همان عبادت است؟

آیه دال بر این است: ( و قال ربکم ادعونی استجب لکم، إن الذین یستکبرون عن عبادتی، سیدخلون جهنم داخرین ). الله سبحانه و تعالی فرموده: ( عبادتی ) پس این دلیل بر این است که دعا، عبادت است.