07-09 महत्त्वपूर्ण पाठहरू (सूरह अत-तकाथुर, अल-अस्र, अल-हुमजा)

[सूरह अल-हाकुमुत् तकाथुरको तफसीर, र यो मक्की सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿  أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ ۝ حَتَّىٰ زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ ۝ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ۝ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ۝ كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ۝ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ۝ ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ ۝ ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ ۝ ﴾.

(1) अल्लाह तआलाले आफ्ना बन्दाहरूलाई हप्काउँदै भन्दै हुनुहुन्छ कि उनीहरू त्यस कुराबाट बेखबर भए जसका लागि उनीहरू सृष्टि गरिएका थिए, अर्थात् उहाँकै एक्लै इबादत, जसको कुनै साझेदार छैन, र उहाँको मारिफत, उहाँतर्फ फर्कनु र हरेक कुराभन्दा माथि उहाँको मायालाई प्राथमिकता दिनु: ﴿أَلْهَاكُمُ﴾ यी उल्लिखित कुराहरूबाट ﴿التَّكَاثُرُ﴾ ले बेखबर बनायो, र यसले के कुरामा एकअर्कामाथि गर्व गरिन्छ भनेर बताएन; ताकि यसले सम्पत्ति, सन्तान, सहयोगीहरू, फौज, सेवकहरू, ओहदा र यस्तै अन्य कुराहरूमा वृद्धिद्वारा एकअर्कामाथि गर्व गर्ने हरेक कुरालाई समेटोस्, जसको उद्देश्य केवल एकअर्कामाथि श्रेष्ठता जनाउनु मात्र हुन्छ, अल्लाहको रजा होइन।

(2) त्यसैले तिम्रो बेखबरी, खेलकुद र व्यस्तता जारी रह्यो ﴿ حَتَّىٰ زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ﴾ यहाँसम्म कि तिमी चिहानहरूको भ्रमणमा पुग्यौ, त्यसबेला तिमीमाथिको पर्दा हट्यो, तर त्यो बेला जब त्यसलाई सच्याउनु तिम्रा लागि असम्भव भइसकेको थियो, र अल्लाह तआलाको वचन: ﴿ حَتَّىٰ زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ﴾ ले यो संकेत गर्छ कि बर्जख एउटा त्यस्तो घर हो जसको उद्देश्य आखिरतको घरसम्म पुग्नु हो; किनभने अल्लाहले उनीहरूलाई भ्रमणकर्ता भन्नुभयो, बासिन्दा भन्नुभएन, त्यसैले यो पुनर्जीवन र कर्महरूको बदलाको प्रमाण हो, त्यस्तो स्थायी घरमा जुन कहिल्यै नष्ट हुँदैन।

(3-6) र यसैकारण अल्लाहले उनीहरूलाई चेतावनी दिनुभयो: ﴿كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ۝ ثُمَّ كَلَّا سَوْفَ تَعْلَمُونَ ۝ كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ۝﴾ अर्थात्: यदि तिमीले यो कुरालाई त्यस्तो ज्ञानसाथ जान्दथ्यौ जुन हृदयसम्म पुग्छ भने बहुतायतले तिमीलाई बेखबर बनाउँदैनथ्यो, र तिमी नेक कर्महरूतर्फ हतार गर्थ्यौ, तर वास्तविक ज्ञानको अभावले तिमीलाई त्यस अवस्थामा पुर्‍यायो जुन तिमी देख्दैछौ, ﴿ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ﴾ अर्थात्: तिमीले क़यामतलाई अवश्य देख्नेछौ, त्यसैले तिमीले त्यो जहन्नम अवश्य देख्नेछौ जुन अल्लाहले काफिरहरूका लागि तयार गर्नुभएको छ।

(7) ﴿ ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ ﴾ अर्थात्: आँखाले देख्नु; जस्तो अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: ﴿وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا وَلَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا  ﴾.

(8) ﴿ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ﴾ जसबाट तिमीले संसारको घरमा फाइदा उठायौ; के तिमीले यसको शुक्र अदा गर्‍यौ, यसमा अल्लाहको हक पूरा गर्‍यौ, र यसलाई उहाँको अवज्ञामा प्रयोग गरेनौ; ताकि उहाँले तिमीलाई यसभन्दा उच्च र उत्तम नियामत प्रदान गर्नुहोस्? वा तिमी यसको धोकामा परेर यसको शुक्र अदा गरेनौ, बरु सायद यसलाई गुनाहहरूमा प्रयोग गर्‍यौ; त्यसैले उहाँले तिमीलाई यसमाथि सजाय दिनुहुनेछ? अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: ﴿وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُم بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ...﴾ पूरा आयत।

[सूरह वल-अस्रको तफसीर, र यो मक्की सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿ وَالْعَصْرِ ۝ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ ۝ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ۝ ﴾.

(1-3) अल्लाह तआलाले अस्र (समय)को क़सम खानुभयो, जुन रात र दिन हुन्, बन्दाहरूका कर्महरू र क्रियाकलापहरूको स्थान; कि हरेक मानिस घाटामा छ, र घाटामा पर्ने व्यक्ति फाइदा उठाउनेको विपरीत हो, र घाटाका धेरै भिन्न भिन्न स्तरहरू छन्

पूर्ण घाटा पनि हुनसक्छ जस्तो त्यस व्यक्तिको अवस्था जसले संसार र आखिरत दुवै गुमायो र नियामत हातबाट फुत्कियो र ऊ जहन्नमको हकदार भयो, र केही पक्षमा घाटामा र केहीमा नहुनु पनि सम्भव छ, र यसैकारण अल्लाहले हरेक मानिसका लागि घाटालाई सामान्य बनाइदिनुभयो सिवाय त्यस व्यक्तिका जो चार सिफतहरूले सुसज्जित छ:

• ती कुराहरूमाथि ईमान ल्याउनु जुन अल्लाहले ईमान ल्याउन आदेश दिनुभयो, र ज्ञानबिना ईमान पूर्ण हुँदैन; त्यसैले यो त्यसैको शाखा हो जुन त्यसैबिना पूर्ण हुँदैन।
• र नेक कर्म, र यसले हरेक प्रकारको भलाइलाई समेट्छ, ज़ाहिरी र बातिनी, अल्लाहका हक र उहाँका बन्दाहरूका हकसँग सम्बन्धित, वाजिब र मुस्तहब।
•  र सत्यको नसीहत गर्नु, जुन ईमान र नेक कर्म हो; अर्थात्: एकअर्कालाई यसको नसीहत गर्नु र यसमाथि प्रोत्साहन गर्नु र यसको रुचि दिलाउनु।
• र अल्लाहको आज्ञापालनमा धैर्य राख्ने नसीहत गर्नु, र अल्लाहको अवज्ञाबाट बच्नमा, र अल्लाहका पीडादायी तक़दीरहरूमा, त्यसैले पहिला दुई कुराहरूद्वारा बन्दाले आफूलाई पूर्ण बनाउँछ, र अन्तिम दुई कुराहरूद्वारा अरूलाई पूर्ण बनाउँछ, र यी चारवटा कुराहरूको पूर्णताद्वारा बन्दा घाटाबाट सुरक्षित भई महान फाइदाबाट सम्मानित हुन्छ।

[सूरह अल-हुमज़ाको तफसीर, र यो मक्की सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ ۝ الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ ۝ يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ ۝ كَلَّا ۖ لَيُنْبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ ۝ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ ۝ نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ ۝ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ۝ إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ ۝ فِي عَمَدٍ مُمَدَّدَةٍ ۝ ﴾.

(1) ﴿ وَيْلٌ﴾ अर्थात्: चेतावनी, विपत्ति र कडा सजाय, ﴿ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ﴾ अर्थात् त्यो व्यक्ति जसले आफ्नो कर्मले मानिसहरूलाई नराम्रो भन्छ र आफ्नो वचनले उनीहरूलाई दोष लगाउँछ; हम्माज़: जसले मानिसहरूमा दोष खोज्छ र इशारा र कर्मद्वारा उनीहरूमाथि आरोप लगाउँछ, र लम्माज़: जसले आफ्नो वचनद्वारा उनीहरूलाई दोष लगाउँछ।

(2) र यस हम्माज़ लम्माज़को सिफतहरूमध्ये यो हो कि उसलाई सम्पत्ति जम्मा गर्नु, त्यसको गणना गर्नु र त्यसमा खुशी हुनुबाहेक अरू केही चिन्ता हुँदैन, र उसलाई भलाइका बाटोहरूमा र नातेदारहरूसँग सम्बन्ध जोड्नमा खर्च गर्ने कुनै रुचि हुँदैन।

(3) ﴿ يَحْسَبُ﴾ आफ्नो अज्ञानताका कारण ﴿ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ﴾ संसारमा सधैं जीवित राख्नेछ, त्यसैले उसको सम्पूर्ण मेहनत र प्रयास आफ्नो सम्पत्ति बढाउनमा लाग्दछ, जसलाई उसले आफ्नो उमेर बढाइरहेको सम्झन्छ, र उसलाई थाहा छैन कि कन्जुसीले उमेरहरू घटाउँछ र बस्तीहरू उजाड बनाउँछ, र भलाइले उमेर बढाउँछ।

(4-7) ﴿ كَلَّا ۖ لَيُنْبَذَنَّ﴾ अर्थात्: उसलाई अवश्य फ्याँकिनेछ ﴿ فِي الْحُطَمَةِ ۝ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ﴾: यसको महत्त्व र भयानकता बताउनका लागि, त्यसपछि यसको व्याख्या आफ्नो वचनद्वारा गर्नुभयो: ﴿ نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ﴾ जसको इन्धन मानिस र ढुङ्गाहरू हुन्, ﴿ الَّتِي﴾ जुन आफ्नो तीव्रताका कारण ﴿ تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ﴾ अर्थात्: शरीरहरूलाई चिर्दै हृदयहरूसम्म पुग्नेछ।

(8) र यो चरम गर्मीको बाबजुद, उनीहरू यसैमा बन्दी रहनेछन्, यसबाट निस्कने आशा समाप्त भइसकेको हुनेछ, र यसैकारण भन्नुभयो: ﴿إِنَّهَا عَلَيْهِمْ مُؤْصَدَةٌ﴾ अर्थात्: बन्द गरिएको, ﴿فِي عَمَدٍ﴾ ढोकाहरूपछाडि खम्बाहरूमा, ﴿ مُمَدَّدَةٍ﴾ ताकि उनीहरू यसबाट निस्कन नसकून्; ﴿जब पनि उनीहरूले यसबाट निस्कने इच्छा गर्नेछन्, उनीहरूलाई फेरि यसैमा फर्काइनेछ﴾, हामी यसबाट अल्लाहको शरण माग्छौं, र उहाँसँग क्षमा र आफियत माग्छौं।