04-06 महत्त्वपूर्ण पाठहरू (सूरह अज-जलजला, अल-आदियात, अल-कारिआ)

[सूरह इज़ा ज़ुल्ज़िलतको तफसीर, र यो मदनी सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿ إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا ۝ وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا ۝ وَقَالَ الْإِنسَانُ مَا لَهَا ۝ يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا ۝بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَىٰ لَهَا ۝ يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ ۝فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ ۝وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ۝ ﴾.

(1-2) अल्लाह तआलाले क़यामतको दिन के हुनेछ भन्ने खबर दिनुहुन्छ, र यो कि धर्ती हल्लिनेछ, काम्नेछ र चलायमान हुनेछ यहाँसम्म कि यसमाथिका भवन र चिन्हहरू ढल्नेछन्, त्यसैले यसका पहाडहरू भत्किनेछन्, यसका डाँडाहरू समथर हुनेछन्, र यो एउटा त्यस्तो समथर मैदान बन्नेछ जसमा न कुनै उकालो हुनेछ न ओरालो, ﴿ وَأَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا﴾; अर्थात्: यसको पेटमा भएका मृतकहरू र खजानाहरू बाहिर निकाल्नेछ।

(3) ﴿ وَقَالَ الْإِنسَانُ﴾: जब उसले यो ठूलो घटना [जुन उसका लागि अचम्मको लाग्छ] देख्नेछ: ﴿ مَا لَهَا﴾; अर्थात्: यसलाई के भयो?

(4-5) ﴿ يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ﴾ धर्तीले ﴿ أَخْبَارَهَا﴾ अर्थात्: आफ्ना खबरहरू बताउनेछ, अर्थात् ऊ कर्म गर्नेहरूका विरुद्ध साक्षी दिनेछ कि उनीहरूले यसको पिठ्युँमा के असल र खराब कर्म गरे; किनभने धर्ती पनि ती साक्षीहरूमध्ये एक हो जसले बन्दाहरूका कर्महरूको विरुद्ध गवाही दिनेछ, यो यसकारण कि ﴿بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَىٰ لَهَا  ﴾ अर्थात्: तिम्रो रबले उसलाई आदेश दिनुभयो कि उसमाथि गरिएका कर्महरूको खबर दियोस्; त्यसैले ऊ उहाँको हुक्मको अवज्ञा गर्दैन।

(6) ﴿ يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ﴾ क़यामतको मैदानबाट [जब अल्लाहले उनीहरूबीच फैसला गर्नुहुन्छ] ﴿أَشْتَاتًا﴾ अर्थात्: विभिन्न समूहहरूको रूपमा, ﴿لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ﴾; अर्थात्: ताकि अल्लाहले उनीहरूलाई उनीहरूका असल र खराब कर्महरू देखाउनुहोस्, र उनीहरूलाई त्यसको पूर्ण बदला देखाउनुहोस्।

(7-8) ﴿ ۝فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ ۝وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ۝﴾, र यो असल र खराब सबैका लागि सामान्य र व्यापक छ; किनभने जब कणको बराबर - जुन सबैभन्दा तुच्छ कुरा हो - को पनि बदला दिइनेछ भने त्यसभन्दा ठूलो कुराको बदला त झन् बढी निश्चित हुनेछ; जस्तै अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: ﴿يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ۗ ﴾, ﴿ وَوَجَدُوا مَا عَمِلُوا حَاضِرًا ۗ ﴾, र यसमा असल कर्म गर्ने प्रेरणा छ चाहे त्यो कति सानो किन नहोस्, र खराब कर्मबाट डर देखाइएको छ चाहे त्यो कति तुच्छ किन नहोस्।

[सूरह अल-आदियातको तफसीर, र यो मक्की सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿ وَالْعَادِيَاتِ ضَبْحًا ۝ فَالْمُورِيَاتِ قَدْحًا ۝ فَالْمُغِيرَاتِ صُبْحًا ۝ فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعًا ۝ فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعًا ۝ إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ ۝ وَإِنَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ لَشَهِيدٌ ۝ وَإِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ ۝ أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ ۝ وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ ۝ إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ ۝﴾.

 (1) अल्लाह तबारक व तआलाले घोडाहरूको कसम खानुभयो किनभने तिनमा उहाँका स्पष्ट निशानीहरू र प्रकट नियामतहरू छन् जुन सृष्टिका लागि थाहा भएको कुरा हो, र अल्लाह तआलाले तिनको त्यस अवस्थाको कसम खानुभयो जसमा अरू कुनै प्रकारको जनावर तिनको सहभागी बन्न सक्दैन, त्यसैले भन्नुभयो: ﴿ و الْعَادِيَاتِ ضَبْحًا﴾ अर्थात्: दौडने घोडाहरू एउटा शक्तिशाली र बलियो दौडमा दौड्छन् जसबाट ज़ब्ह (हाँफ्ने आवाज) निस्कन्छ, र यो तिनको छातीमा तिनको सासको आवाज हो जब तिनको दौड तीव्र हुन्छ।

(2) ﴿ فَالْمُورِيَاتِ﴾ आफ्ना खुरहरूले जुन ढुङ्गाहरूमाथि तिनले पाइला राख्छन् ﴿ قَدْحًا﴾ अर्थात्: तिनका खुरहरूको कठोरता र शक्तिका कारण, जब तिनी दौड्छन् तब आगोका झिल्काहरू निस्कन्छन्।

(3) ﴿ فَالْمُغِيرَاتِ﴾ शत्रुहरूमाथि ﴿ صُبْحًا﴾, र यो प्रायः जसो हुने कुरा हो कि आक्रमण बिहानको समयमा हुन्छ।

(4-5) ﴿ فَأَثَرْنَ بِهِ﴾ अर्थात्: आफ्नो दौड र आक्रमणका कारण, ﴿ نَقْعًا﴾ अर्थात्: धुलो, ﴿ فَوَسَطْنَ بِهِ﴾ अर्थात्: आफ्ना सवारहरूद्वारा ﴿جَمْعًا﴾ अर्थात्: तिनीहरूसँगै ती शत्रुहरूको समूहको बीचमा पुगे जसमाथि आक्रमण गरियो।

(6) र जसको कसम खाइयो त्यो अल्लाह तआलाको यो वचन हो: ﴿ إِنَّ الْإِنْسَانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ﴾ अर्थात्: ऊ भलाइलाई रोक्नेवाला हो जुन अल्लाहको उसमाथि हक हो, त्यसैले मानिसको स्वभाव र प्रकृति यो हो कि उसको मन आफूमाथिका दायित्वहरूलाई पूर्ण र सम्पूर्ण रूपमा पूरा गर्न तयार हुँदैन, बरु उसको स्वभावमा आलस्य र आफ्ना आर्थिक र शारीरिक दायित्वहरू रोक्ने बानी हुन्छ; सिवाय त्यस व्यक्तिको जसलाई अल्लाहले मार्गदर्शन दिनुभयो र ऊ यस विशेषताबाट निस्केर दायित्वहरू पूरा गर्ने उदारताको विशेषता अपनाउँछ।

(7) ﴿ وَإِنَّهُ عَلَىٰ ذَٰلِكَ لَشَهِيدٌ﴾ अर्थात्: बेशक मानिस आफ्नो मनको बारेमा जुन रोक्ने र कृतघ्नताको विशेषता जान्दछ त्यसमाथि आफैं साक्षी हुन्छ, ऊ यसलाई लुकाउँदैन र यसको इन्कार गर्दैन; किनभने यो कुरा स्पष्ट र प्रत्यक्ष छ, र यो पनि सम्भव छ कि सर्वनाम अल्लाह तआलातर्फ फर्किएको होस्, अर्थात्: बेशक बन्दा आफ्नो रबको हकमा कृतघ्न छ, र अल्लाह त्यसमाथि साक्षी हुनुहुन्छ; त्यसैले यसमा कडा चेतावनी र धम्की छ त्यस व्यक्तिका लागि जो आफ्नो रबको हकमा कृतघ्न छ कि अल्लाह त्यसमाथि साक्षी हुनुहुन्छ।

(8) ﴿ وَإِنَّهُ﴾ अर्थात्: मानिस ﴿ لِحُبِّ الْخَيْرِ﴾ अर्थात्: धन ﴿ لَشَدِيدٌ﴾ अर्थात्: धनको तीव्र माया राख्नेवाला हो, र त्यसैको मायाले उसलाई आफ्ना अनिवार्य दायित्वहरू छोड्न बाध्य पार्‍यो, उसले आफ्नो मनको इच्छालाई आफ्नो रबको खुशीभन्दा अगाडि राख्यो, र यो सबै यसकारण कि उसले आफ्नो दृष्टि केवल यही संसारसम्म सीमित राख्यो, र आखिरतबाट बेखबर रह्यो।

(9-10) र यसैकारण भन्नुभयो उसलाई चेतावनीको दिनको डर देखाउँदै: ﴿ أَفَلَا يَعْلَمُ﴾ अर्थात्: के यो धोका खाएको मानिसलाई थाहा छैन ﴿ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِي الْقُبُورِ ﴾ अर्थात्: अल्लाहले मृतकहरूलाई उनीहरूको चिहानबाट हश्र र प्रकटीकरणका लागि निकाल्नुहुनेछ, ﴿ وَحُصِّلَ مَا فِي الصُّدُورِ ﴾ अर्थात्: सिनाहरूमा जे लुकेको थियो त्यो असल र खराबका गुप्त रहस्यहरू प्रकट र स्पष्ट हुनेछन्, त्यसैले रहस्य खुला र भित्री कुरा बाहिरी बन्नेछ, र सृष्टिका अनुहारहरूमा उनीहरूका कर्महरूको परिणाम स्पष्ट हुनेछ।

(11) ﴿ إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ ﴾ अर्थात्: उहाँले उनीहरूका बाहिरी र भित्री, लुकेका र प्रकट कर्महरू पूर्ण रूपमा जान्नुहुन्छ, र उनीहरूलाई त्यसको बदला दिनुहुनेछ, र यस दिनसँग उनीहरूको खबरलाई खास गर्नुको कारण यो हो कि उहाँ उनीहरूबाट हरेक समय खबरदार हुनुहुन्छ; किनभने यहाँ उद्देश्य यो हो कि यो बदला अल्लाहको ज्ञान र जानकारीका आधारमा कर्महरूमाथि लागू हुनेछ।

 [सूरह अल-कारिआको तफसीर, र यो मक्की सूरह हो]

बिस्मिल्लाहिर्रहमानिर्रहीम

﴿ الْقَارِعَةُ ۝ مَا الْقَارِعَةُ ۝ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ ۝ يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ ۝ وَتَكُونُ الْجِبَالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ ۝ فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ ۝ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ ۝ وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ ۝ فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ ۝ وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ ۝ نَارٌ حَامِيَةٌ ۝﴿

(1-3) ﴿ الْقَارِعَةُ﴾ क़यामतको दिनका नामहरूमध्ये एक हो, यसलाई यो नाम दिइएको छ किनभने यसले मानिसहरूलाई खटखटाउँछ र आफ्ना डरलाग्दा घटनाहरूले उनीहरूलाई बेचैन बनाउँछ, र यसैकारण अल्लाहले यसको मामिलालाई ठूलो र महान बनाएर वर्णन गर्नुभयो आफ्नो वचन: ﴿ الْقَارِعَةُ ۝ مَا الْقَارِعَةُ ۝ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْقَارِعَةُ﴾ द्वारा।

(4) ﴿يَوْمَ يَكُونُ النَّاسُ﴾ तीव्र डर र भयकारा घटनाको कारण ﴿كَالْفَرَاشِ الْمَبْثُوثِ﴾ अर्थात्: छरिएका पतंगहरूजस्तै जो एकअर्कामा घुसिरहेका हुन्छन्, र फराश ती किराहरू हुन् जो रातमा एकअर्कामा घुसिरहन्छन्, उनीहरूलाई थाहा हुँदैन कहाँ जाने, त्यसैले यदि उनीहरूका लागि आगो बालियो भने उनीहरू आफ्नो कमजोर बुझाइका कारण त्यसैमा खस्छन्, त्यसैले बुद्धि भएका मानिसहरूको हाल पनि यस्तै हुनेछ।

(5) र रहे कठोर र मजबुत पहाडहरू त तिनी ﴿ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ﴾ अर्थात्: धुनिएको ऊनजस्तै हुनेछन् जुन यति कमजोर हुन्छ कि सामान्य हावाले पनि यसलाई उडाइदिन्छ, अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: ﴿ وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ ۚ  ﴾, त्यसपछि तिनी छरिएको धुलो बन्नेछन्, त्यसैले तिनी समाप्त हुनेछन् र तिनीहरूमध्ये कुनै देखिने कुरा बाँकी रहनेछैन, त्यस बेला तराजूहरू खडा गरिनेछन्
र मानिसहरू दुई प्रकारमा विभाजित हुनेछन्: सौभाग्यशाली र दुर्भाग्यशाली।

(6-7) ﴿ فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ  ﴾ अर्थात्: जसका नेकीहरू उसका खराबीहरूभन्दा भारी हुन्छन्, ﴿فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَاضِيَةٍ   ﴾ नियामतवाला जन्नतहरूमा।

(8-11) ﴿ وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ  ﴾ अर्थात् जसका पास त्यस्ता नेकीहरू छैनन् जुन उसका खराबीहरूको मुकाबला गर्न सकून्, ﴿فأُمُّهُ هَاوِيَةٌ﴾ अर्थात्: उसको ठाउँ र बासस्थान त्यो आगो हो जसको नामहरूमध्ये एक 'हाविया' हो, त्यो उसका लागि त्यस आमाजस्तै हुनेछ जो उससँग टाँसिइरहनेछ; जस्तै अल्लाह तआलाले भन्नुभयो: ﴿ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا﴾, र यो पनि भनिएको छ कि यसको अर्थ यो हो: उसको दिमागको आमा (अर्थात् टाउको) आगोमा खस्नेवाला छ, अर्थात् उसलाई आगोमा उल्टो टाउको लगाएर हालिनेछ,

﴿ وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ  ﴾ र यो उसको मामिलाको महानता वर्णन गर्नका लागि हो, त्यसपछि यसको व्याख्या आफ्नो वचनबाट गर्नुभयो: ﴿ نَارٌ حَامِيَةٌ﴾ अर्थात्: अत्यन्त गर्मी आगो, जसको तापमान संसारको आगोको तापमानभन्दा सत्तरी गुणा बढी छ, हामी यसबाट अल्लाहको शरण माग्छौं।