मृतकको तयारी, उसमाथि नमाज पढ्नु र उसलाई गाड्नु

र यसको विवरण तपाईंको लागि प्रस्तुत छ:

पहिलो: मरणासन्न व्यक्तिलाई (ला इलाहा इल्लल्लाह) को तलक़ीन गर्नु मशरू छ; नबी ﷺ को यो वचनको आधारमा «لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» (आफ्ना मृतकहरूलाई ला इलाहा इल्लल्लाहको तलक़ीन गर) र यहाँ "मृतक" भन्नाले मरणासन्न व्यक्तिहरू जनिन्छन्, अर्थात् जसमाथि मृत्युका लक्षणहरू देखिइसकेका छन्।

दोस्रो: जब उसको मृत्युको यक़ीन भइसक्छ भने उसका दुबै आँखा बन्द गरिन्छन् र उसको बङ्गारा बाँधिन्छ; किनभने यसबारे सुन्नत वर्णित छ।

तेस्रो: मुसलमान मृतकलाई गुस्ल दिनु वाजिब छ, सिवाय त्यो शहीदको बाहेक जो युद्धको मैदानमा मारियो, त्यसलाई गुस्ल दिइँदैन र त्यसमाथि नमाज़ पढिँदैन, बरु त्यसलाई त्यसैका लुगामा गाडिन्छ; किनभने नबी ﷺ ले उहुदका शहीदहरूलाई गुस्ल दिनुभएन र तिनीहरूमाथि नमाज़ पढ्नुभएन।

चौथो: मृतकलाई गुस्ल दिने तरिका: उसको सतर ढाकिन्छ, त्यसपछि थोरै उठाइन्छ र उसको पेट नरमसाथ थिचिन्छ, त्यसपछि गुस्ल दिनेले आफ्नो हातमा कपडा वा त्यस्तै कुनै चिज बेरेर त्यसद्वारा उसलाई सफा गर्छ, त्यसपछि उसलाई नमाज़को जस्तै वुजू गराउँछ, त्यसपछि उसको टाउको र दाह्री पानी र सिदर (बेरको पात) वा त्यस्तै चिजले धुन्छ, त्यसपछि उसको दायाँ भाग धुन्छ, त्यसपछि बायाँ, त्यसपछि यसैगरी दोस्रो र तेस्रोपटक धुन्छ, हरेकपटक आफ्नो हात उसको पेटमा फेर्छ, पस यदि त्यसबाट केही निस्क्यो भने त्यसलाई धुन्छ, र त्यो ठाउँलाई रुई वा त्यस्तै चिजले बन्द गर्छ, पस यदि त्यो रोकिएन भने खालि माटोले, वा आधुनिक चिकित्सा साधनहरूले; जस्तै टेप वा त्यस्तै चिजले, र आफ्नो वुजू फेरि गर्छ, र यदि तीनपटकमा सफा भएन भने पाँचसम्म बढाउँछ, वा सातसम्म, त्यसपछि उसलाई कपडाले सुकाउँछ, र उसका मगाबिन (काखहरू र रानका भित्री भागहरू), र सज्दाका ठाउँहरूमा सुगन्ध लगाउँछ, र यदि उसलाई पूरै सुगन्ध लगायो भने राम्रो हुन्छ, र उसको कफनलाई धूपले धुनी दिन्छ, र यदि उसको जुँगा वा नङ लामो छन् भने ती काट्छ, र यदि यसो गरेन भने कुनै हर्ज छैन, र उसको कपाल सिँगार्दैन, र उसको जघनको रौं मुडाउँदैन, र उसको खतना गर्दैन; किनभने यसको कुनै दलील छैन, र स्त्रीको कपाललाई तीन लटमा बाँधिन्छ, र उसको पछाडि छोडिन्छ।

पाँचौं: मृतकलाई कफन दिनु: उत्तम यो हो कि पुरुषलाई तीन सेता कपडामा कफन दिइयोस् जसमा न कमीज होस् न पगडी; जस्तो नबी ﷺ लाई गरियो, उसलाई तिनीहरूमा बेरिन्छ, र यदि कमीज, तहबन्द र चादरमा कफन दिइयो भने कुनै हर्ज छैन। र स्त्रीलाई पाँच कपडामा कफन दिइन्छ: कमीज, ओढ्ने कपडा, तहबन्द, र दुई चादर। र बालकलाई एकदेखि तीन कपडासम्म कफन दिइन्छ, र सानी बालिकालाई कमीज र दुई चादरमा कफन दिइन्छ। र सबैका हकमा वाजिब एउटा मात्र कपडा हो जसले पूरै मृतकलाई ढाकोस्। तर यदि मृतक इहराममा छ भने उसलाई पानी र सिदरले गुस्ल दिइन्छ, र उसको तहबन्द र चादरमा वा तीबाहेक अरू कपडामा कफन दिइन्छ, र उसको टाउको र अनुहार ढाकिँदैन, र उसलाई सुगन्ध लगाइँदैन; किनभने ऊ क़यामतको दिन तल्बिया भन्दै उठाइनेछ, जसरी यस बारेमा रसूलुल्लाह ﷺ बाट सही हदीस प्रमाणित छ। र यदि इहराममा भएकी स्त्री हो भने उसलाई अरूजस्तै कफन दिइन्छ, तर उसलाई सुगन्ध लगाइँदैन, र उसको अनुहार नक़ाबले र उसका हातहरू पन्जाले ढाकिँदैनन्, बरु उसको अनुहार र हातहरू त्यही कफनले ढाकिन्छ जसमा उसलाई कफन दिइएको छ; जसरी स्त्रीलाई कफन दिने तरिकाको वर्णनमा पहिले गइसक्यो।

छैटौं: मृतकलाई गुस्ल दिने, उसमाथि नमाज़ पढ्ने र उसलाई गाड्नेमा सबैभन्दा हकदार: यसमा उसको वसीयतदार, त्यसपछि बुबा, त्यसपछि हजुरबुबा, त्यसपछि पुरुषका हकमा सबैभन्दा नजिकको त्यसपछि अर्को नजिकको असबा (पुरुष नातेदार)। र स्त्रीलाई गुस्ल दिनका लागि सबैभन्दा उपयुक्त: उसको वसीयतदार, त्यसपछि आमा, त्यसपछि हजुरआमा, त्यसपछि उसका स्त्रीहरूमध्ये सबैभन्दा नजिकको त्यसपछि अर्को नजिकको। र पति-पत्नीमध्ये एकले अर्कोलाई गुस्ल दिन सक्छ; किनभने सिद्दीक (अबूबकर)लाई उनकी पत्नीले गुस्ल दिइन्, र किनभने अलीले आफ्नी पत्नी फातिमा रज़ियल्लाहु अन्हालाई गुस्ल दिए।

सातौं: मृतकमाथि नमाज़ पढ्ने तरिका: चार तकबीर भनिन्छ, र पहिलोपछि: फातिहा पढिन्छ, र यदि यसैसाथ कुनै छोटो सूरह वा एक-दुई आयत पनि पढ्यो भने राम्रो हुन्छ, इब्न अब्बास रज़ियल्लाहु अन्हुमाबाट यस बारेमा वर्णित सही हदीसको आधारमा, त्यसपछि दोस्रो तकबीर भन्छ र तशहुदमा जस्तै नबी ﷺ माथि दुरूद पढ्छ, त्यसपछि तेस्रो तकबीर भन्छ, र भन्छ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا، وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا، وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا، وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا، اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الْإِسْلَامِ، وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الْإِيمَانِ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ، وَارْحَمْهُ، وَعَافِهِ، وَاعْفُ عَنْهُ، وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ، وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ، وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ، وَأَهْلًا خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ، وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ، وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَعَذَابِ النَّارِ، وَافْسَحْ لَهُ فِي قَبْرِهِ، وَنُوِّرْ لَهُ فِيهِ، اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلَا تُضِلَّنَا بَعْدَهُ» (हे अल्लाह! हाम्रा जीवित र मृतकहरू, हाजिर र गैरहाजिरहरू, साना र ठूलाहरू, र पुरुष र स्त्रीहरू सबैलाई माफ गर्नुहोस्, हे अल्लाह! हामीमध्ये जसलाई तपाईंले जीवित राख्नुहुन्छ उसलाई इस्लाममा जीवित राख्नुहोस्, र जसलाई तपाईंले मृत्यु दिनुहुन्छ उसलाई ईमानमा मृत्यु दिनुहोस्, हे अल्लाह! उसलाई माफ गर्नुहोस्, उसमाथि दया गर्नुहोस्, उसलाई शान्ति दिनुहोस्, उसलाई क्षमा गर्नुहोस्, उसको अतिथि सत्कार सम्मानजनक बनाइदिनुहोस्, उसको प्रवेश फराकिलो गरिदिनुहोस्, उसलाई पानी, बरफ र असिनाले धुनुहोस्, र उसलाई गुनाहहरूबाट यसरी सफा गर्नुहोस् जसरी सेतो कपडा मैलाबाट सफा गरिन्छ, र उसलाई उसको घरभन्दा राम्रो घर, र उसका परिवारभन्दा राम्रा परिवार दिनुहोस्, र उसलाई जन्नतमा प्रवेश गराउनुहोस्, र उसलाई कब्रको अजाब र आगोको अजाबबाट बचाउनुहोस्, र उसको कब्र फराकिलो गरिदिनुहोस्, र त्यसमा उसका लागि उज्यालो गरिदिनुहोस्, हे अल्लाह! हामीलाई उसको सवाबबाट वञ्चित नगर्नुहोस् र उसपछि हामीलाई गुमराह नगर्नुहोस्), त्यसपछि चौथो तकबीर भन्छ, र दायाँतिर एउटा सलाम फेर्छ।

र हरेक तकबीरसँगै हात उठाउनु मुस्तहब हुन्छ।

र यदि मृतक स्त्री हो भने भनिन्छ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهَا... إلخ» (हे अल्लाह! उसलाई माफ गर्नुहोस्... अन्तसम्म)।

र यदि जनाजा दुईवटा छन् भने भनिन्छ: « اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُمَا... إلخ» (हे अल्लाह! ती दुबैलाई माफ गर्नुहोस्... अन्तसम्म)।

र यदि जनाजाहरू त्योभन्दा बढी छन् भने भन्छ: «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُمْ... إلخ» (हे अल्लाह! तिनीहरूलाई माफ गर्नुहोस्... अन्तसम्म)।

रहयो यदि त्यो फरत् (मृत बच्चा) हो भने मगफिरतको दुआको सट्टामा भनिनेछ: «اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ فَرَطًا وَذُخْرًا لِوَالِدَيْهِ، وَشَفِيعًا مُجَابًا، اللَّهُمَّ ثَقِّلْ بِهِ مَوَازِينَهُمَا، وَأَعْظِمَ بِهِ أُجُورَهُمَا، وَأَلْحِقْهُ بِصَالِحِ سَلَفِ الْمُؤْمِنِينَ، وَاجْعَلْهُ فِي كَفَالَةِ 

إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ الصَّلاةُ وَالسَّلامُ، وَقِهِ بِرَحْمَتِكَ عَذَابَ الْجَحِيمِ» (हे अल्लाह! उसलाई उसका आमाबुबाका लागि अगाडि पठाइएको र सुरक्षित राख्ने अनि स्वीकृत सिफारिसकर्ता बनाइदिनुहोस्, हे अल्लाह! उसद्वारा तिनीहरूको तराजू गह्रौं बनाइदिनुहोस्, र उसद्वारा तिनीहरूको बदला ठूलो बनाइदिनुहोस्, र उसलाई असल पूर्ववर्ती मोमिनहरूसँग मिलाइदिनुहोस्, र उसलाई इब्राहीम अलैहिस्सलातु वस्सलामको जिम्मामा राखिदिनुहोस्, र आफ्नो रहमतले उसलाई जहन्नमको अजाबबाट बचाउनुहोस्)।

र सुन्नत यो हो कि इमाम पुरुषको टाउकोको सामु र स्त्रीको बीचको भागको सामु उभिन्छ, र जब जनाजाहरू जम्मा भएका छन् भने पुरुष इमामको नजिक हुन्छ, र स्त्री क़िब्लातिर हुन्छे, र यदि तिनीहरूसँग बच्चाहरू पनि छन् भने बालकलाई स्त्रीभन्दा अगाडि राखिन्छ, त्यसपछि स्त्री, त्यसपछि बालिका, र बालकको टाउको पुरुषको टाउकोसँग बराबर हुन्छ, र स्त्रीको बीचको भाग पुरुषको टाउकोसँग बराबर हुन्छ, र यसैगरी बालिकाको टाउको स्त्रीको टाउकोसँग बराबर हुन्छ, र उसको बीचको भाग पुरुषको टाउकोसँग बराबर हुन्छ, र सबै नमाजीहरू इमामको पछाडि हुन्छन्, सिवाय यदि कोही एक्लै छ र इमामको पछाडि ठाउँ पाउँदैन भने ऊ उसको दायाँतिर उभिन्छ।

आठौं: मृतकलाई गाड्ने तरिका: मशरू यो हो कि कब्रलाई पुरुषको बीचको भागसम्म गहिरो बनाइयोस्, र त्यसमा क़िब्लातिर एउटा लहद होस्, र मृतकलाई लहदमा उसको दायाँ करवटमा राखियोस्, र कफनका गाँठाहरू खोलिन्छन्, र निकालिँदैन बरु छोडिन्छ, र उसको अनुहार खोलिँदैन चाहे मृतक पुरुष होस् वा स्त्री, त्यसपछि त्यसमाथि इँटा खडा गरिन्छ, र माटो लगाइन्छ जबसम्म त्यो स्थिर नहोस् र धूलोबाट बचाउन सकोस्, पस यदि इँटा उपलब्ध नभयो भने त्यसको सट्टामा फल्याक, ढुङ्गा, वा काठ जसले धूलोबाट बचाओस्, त्यसपछि माथि माटो थुपारिन्छ, र यसो भन्नु मुस्तहब हुन्छ: «بِاسْمِ اللَّهِ، وَعَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ» (अल्लाहको नामले, र अल्लाहका रसूलको मिल्लतमाथि), र कब्रलाई एक बित्ताको बराबर उचालिन्छ, र यदि सम्भव भयो भने त्यसमाथि साना ढुङ्गाहरू राखिन्छन्, र पानी छर्किन्छ। र शवयात्रामा जानेहरूका लागि कब्रको छेउमा उभिएर मृतकका लागि दुआ गर्नु मशरू छ; किनभने नबी ﷺ जब मृतकलाई गाड्ने काम सकिन्थ्यो, उसको छेउमा उभिएर भन्नुहुन्थ्यो: «اسْتَغْفِرُوا لِأَخِيكُمْ، وَاسْأَلُوا لَهُ التَّثْبِيتَ، فَإِنَّهُ الْآنَ يُسْأَلُ» (आफ्नो भाइका लागि माफी माग, र उसका लागि स्थिरताको दुआ गर, किनभने अहिले उसलाई प्रश्न सोधिँदैछ)।

नवौं: र जसले उसमाथि नमाज़ पढ्न पाएन उसका लागि गाडेपछि उसमाथि नमाज़ पढ्नु मशरू छ; किनभने नबी ﷺ ले यसो गर्नुभयो, यस सर्तसाथ कि यो एक महिना वा त्योभन्दा कम अवधिभित्र होस्, पस यदि अवधि त्योभन्दा बढी भयो भने कब्रमाथि नमाज़ पढ्नु मशरू छैन; किनभने नबी ﷺ बाट यो सुनाइएको छैन कि उहाँले मृतकलाई गाडेको एक महिनापछि कब्रमाथि नमाज़ पढ्नुभएको होस्।

दशौं: मृतकका परिवारका लागि मानिसहरूका लागि खाना बनाउनु जायज छैन; महान सहाबी जरीर बिन अब्दुल्लाह अल-बजली रज़ियल्लाहु अन्हुको यो कथनको आधारमा: «كُنَّا نَعُدُّ الِاجْتِمَاعَ إِلَى أَهْلِ الْمَيِّتِ وَصَنْعَةَ الطَّعَامِ بَعْدَ الدَّفْنِ مِنَ النِّيَاحَةِ» (हामी मृतकका परिवारका पासमा जम्मा हुनु र गाडेपछि खाना बनाउनुलाई विलाप गर्नुमा गन्थ्यौं), रहयो तिनीहरूका लागि वा तिनीहरूका पाहुनाहरूका लागि खाना बनाउनु त्यसमा कुनै हर्ज छैन, र तिनीहरूका नातेदार र छिमेकीहरूका लागि तिनीहरूका लागि खाना बनाउनु मशरू छ; किनभने जब नबी ﷺ लाई शाममा जाफर बिन अबी तालिबको मृत्युको खबर आयो, उहाँले आफ्ना परिवारलाई जाफरका परिवारका लागि खाना बनाउन आदेश दिनुभयो, र भन्नुभयो: «إِنَّهُ أَتَاهُمْ مَا يَشْغَلُهُمْ» (उनीहरूमाथि यस्तो कुरा आइपरेको छ जसले उनीहरूलाई व्यस्त राखेको छ), र मृतकका परिवारका लागि आफ्ना छिमेकी वा अरूलाई उपहारमा आएको खानाबाट खान बोलाउनुमा कुनै हर्ज छैन, र हामीलाई थाहा भएसम्म शरीअतमा यसको कुनै तोकिएको समय छैन।

एघारौं: स्त्रीका लागि कुनै मृतकमाथि तीन दिनभन्दा बढी शोक मनाउनु जायज छैन, सिवाय आफ्नो पतिमाथिको बाहेक, त्यसमाथि उसका लागि चार महिना दश दिन शोक मनाउनु वाजिब छ, सिवाय यदि गर्भवती छ भने प्रसवसम्म; नबी ﷺ बाट यस बारेमा सही सुन्नत प्रमाणित भएको आधारमा। रहयो पुरुष, त्यसका लागि कुनै नातेदार वा अरू कसैमाथि पनि शोक मनाउनु जायज छैन।

बाह्रौं: पुरुषहरूका लागि समय समयमा कब्रहरूको जियारत गर्नु मशरू छ तिनीहरूका लागि दुआ गर्न, तिनीहरूमाथि दया गर्न, र मृत्यु र त्यसपछिका कुराहरू सम्झन; नबी ﷺ को यो वचनको आधारमा: «زُورُوا الْقُبُورَ؛ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُكُمُ الْآخِرَةَ» (कब्रहरूको जियारत गर; किनभने ती तिमीहरूलाई आखिरत सम्झाउँछन्), र उहाँले आफ्ना सहाबीहरूलाई सिकाउनुहुन्थ्यो कि जब तिनीहरूले कब्रहरूको जियारत गर्थे तब यसो भनुन्: «السَّلامُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الدِّيَارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، نَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ، يَرْحَمِ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ» (हे मोमिन र मुसलमान बासिन्दाहरू! तिमीहरूमाथि सलाम होस्, र बेशक हामी इन्शाअल्लाह तिमीहरूसँग मिल्नेवाला छौं, हामी अल्लाहसँग हाम्रो र तिमीहरूको लागि आफियत माग्छौं, अल्लाहले हामीमध्ये पहिले जानेहरू र पछि जानेहरूमाथि दया गरून्)।

रहयो स्त्रीहरू, तिनीहरूका लागि कब्रहरूको जियारत गर्नु जायज छैन; किनभने रसूलुल्लाह ﷺ ले «कब्रहरूको जियारत गर्ने स्त्रीहरूलाई अभिशाप दिनुभयो», र किनभने तिनीहरूको जियारतबाट फितना र सब्रको कमीको डर हुन्छ। र यसैगरी तिनीहरूका लागि जनाजाहरूसँग कब्रिस्तानसम्म जानु जायज छैन; किनभने रसूलुल्लाह ﷺ ले तिनीहरूलाई यसबाट मनाही गर्नुभयो, रहयो मस्जिदमा वा मुसल्लामा मृतकमाथि नमाज़ पढ्नु त यो पुरुष र स्त्री दुबैका लागि मशरू छ। यो हो जम्मा गर्न सकिने अन्तिम कुरा, र अल्लाहले हाम्रा नबी मुहम्मद, उनका परिवार र साथीहरूमाथि दुरूद र सलाम पठाउनुभएको होस्।

कब्र जियारतका प्रकारहरू

शरई जियारत:
यसद्वारा आखिरतको घर सम्झने नियत गर्नु,
यसका लागि यात्राको भार नबोक्नु,
मृतक र अन्य मृतकहरूका लागि वर्णित दुआको नियत गर्नु,
र शरीअतको विपरीत कुनै कुरा नगर्नु।बिदअती जियारत:
यदि यसद्वारा कब्रहरूको छेउमा अल्लाहसँग दुआ माग्ने नियत गर्‍यो भने।
शिर्किया जियारत:
यदि यसद्वारा कब्रवालासँग दुआ माग्ने नियत गर्‍यो भने।